^{१२.१२४.१}युधिष्ठिर उवाच

^{१२.१२४.२}इमे जना नरश्रेष्ठ प्रशंसन्ति सदा भुवि
धर्मस्य शीलमेवादौ ततो मे संशयो महान्

^{१२.१२४.३}यदि तच्छक्यमस्माभिर्ज्ञातुं धर्मभृतां वर
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं यथैतदुपलभ्यते

^{१२.१२४.४}कथं नु प्राप्यते शीलं श्रोतुमिच्छामि भारत
किंलक्षणं च तत्प्रोक्तं ब्रूहि मे वदतां वर

^{१२.१२४.५}भीष्म उवाच

^{१२.१२४.६}पुरा दुर्योधनेनेह धृतराष्ट्राय मानद
आख्यातं तप्यमानेन श्रियं दृष्ट्वा तथागताम्

^{१२.१२४.७}इन्द्रप्रस्थे महाराज तव सभ्रातृकस्य ह
सभायां चावहसनं तत्सर्वं शृणु भारत

^{१२.१२४.८}भवतस्तां सभां दृष्ट्वा समृद्धिं चाप्यनुत्तमाम्
दुर्योधनस्तदासीनः सर्वं पित्रे न्यवेदयत्

^{१२.१२४.९}श्रुत्वा च धृतराष्ट्रोऽपि दुर्योधनवचस्तदा
अब्रवीत्कर्णसहितं दुर्योधनमिदं वचः

^{१२.१२४.१०}किमर्थं तप्यसे पुत्र श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
श्रुत्वा त्वामनुनेष्यामि यदि सम्यग्भविष्यसि

^{१२.१२४.११}यथा त्वं महदैश्वर्यं प्राप्तः परपुरंजय
किंकरा भ्रातरः सर्वे मित्राः संबन्धिनस्तथा

^{१२.१२४.१२}आच्छादयसि प्रावारानश्नासि पिशितोदनम्
आजानेया वहन्ति त्वां कस्माच्छोचसि पुत्रक

^{१२.१२४.१३}दुर्योधन उवाच

^{१२.१२४.१४}दश तानि सहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम्
भुञ्जते रुक्मपात्रीषु युधिष्ठिरनिवेशने

^{१२.१२४.१५}दृष्ट्वा च तां सभां दिव्यां दिव्यपुष्पफलान्विताम्
अश्वांस्तित्तिरकल्माषान्रत्नानि विविधानि च

^{१२.१२४.१६}दृष्ट्वा तां पाण्डवेयानामृद्धिमिन्द्रोपमां शुभाम्
अमित्राणां सुमहतीमनुशोचामि मानद

^{१२.१२४.१७}धृतराष्ट्र उवाच

^{१२.१२४.१८}यदीच्छसि श्रियं तात यादृशीं तां युधिष्ठिरे
विशिष्टां वा नरव्याघ्र शीलवान्भव पुत्रक

^{१२.१२४.१९}शीलेन हि त्रयो लोकाः शक्या जेतुं न संशयः
न हि किंचिदसाध्यं वै लोके शीलवतां भवेत्

^{१२.१२४.२०}एकरात्रेण मान्धाता त्र्यहेण जनमेजयः
सप्तरात्रेण नाभागः पृथिवीं प्रतिपेदिवान्

^{१२.१२४.२१}एते हि पार्थिवाः सर्वे शीलवन्तो दमान्विताः
अतस्तेषां गुणक्रीता वसुधा स्वयमागमत्

^{१२.१२४.२२}अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
नारदेन पुरा प्रोक्तं शीलमाश्रित्य भारत

^{१२.१२४.२३}प्रह्रादेन हृतं राज्यं महेन्द्रस्य महात्मनः
शीलमाश्रित्य दैत्येन त्रैलोक्यं च वशीकृतम्

^{१२.१२४.२४}ततो बृहस्पतिं शक्रः प्राञ्जलिः समुपस्थितः
उवाच च महाप्राज्ञः श्रेय इच्छामि वेदितुम्

^{१२.१२४.२५}ततो बृहस्पतिस्तस्मै ज्ञानं नैःश्रेयसं परम्
कथयामास भगवान्देवेन्द्राय कुरूद्वह

^{१२.१२४.२६}एतावच्छ्रेय इत्येव बृहस्पतिरभाषत
इन्द्रस्तु भूयः पप्रच्छ क्व विशेषो भवेदिति

^{१२.१२४.२७}बृहस्पतिरुवाच

^{१२.१२४.२८}विशेषोऽस्ति महांस्तात भार्गवस्य महात्मनः
तत्रागमय भद्रं ते भूय एव पुरंदर

^{१२.१२४.२९}धृतराष्ट्र उवाच

^{१२.१२४.३०}आत्मनस्तु ततः श्रेयो भार्गवात्सुमहायशाः
ज्ञानमागमयत्प्रीत्या पुनः स परमद्युतिः

^{१२.१२४.३१}तेनापि समनुज्ञातो भार्गवेण महात्मना
श्रेयोऽस्तीति पुनर्भूयः शुक्रमाह शतक्रतुः

^{१२.१२४.३२}भार्गवस्त्वाह धर्मज्ञः प्रह्रादस्य महात्मनः
ज्ञानमस्ति विशेषेण ततो हृष्टश्च सोऽभवत्

^{१२.१२४.३३}स ततो ब्राह्मणो भूत्वा प्रह्रादं पाकशासनः
सृत्वा प्रोवाच मेधावी श्रेय इच्छामि वेदितुम्

^{१२.१२४.३४}प्रह्रादस्त्वब्रवीद्विप्रं क्षणो नास्ति द्विजर्षभ
त्रैलोक्यराज्ये सक्तस्य ततो नोपदिशामि ते

^{१२.१२४.३५}ब्राह्मणस्त्वब्रवीद्वाक्यं कस्मिन्काले क्षणो भवेत्
ततोपदिष्टमिच्छामि यद्यत्कार्यान्तरं भवेत्

^{१२.१२४.३६}ततः प्रीतोऽभवद्राजा प्रह्रादो ब्रह्मवादिने
तथेत्युक्त्वा शुभे काले ज्ञानतत्त्वं ददौ तदा

^{१२.१२४.३७}ब्राह्मणोऽपि यथान्यायं गुरुवृत्तिमनुत्तमाम्
चकार सर्वभावेन यद्वत्स मनसेच्छति

^{१२.१२४.३८}पृष्टश्च तेन बहुशः प्राप्तं कथमरिंदम
त्रैलोक्यराज्यं धर्मज्ञ कारणं तद्ब्रवीहि मे

^{१२.१२४.३९}प्रह्राद उवाच

^{१२.१२४.४०}नासूयामि द्विजश्रेष्ठ राजास्मीति कदाचन
कव्यानि वदतां तात संयच्छामि वहामि च

^{१२.१२४.४१}ते विस्रब्धाः प्रभाषन्ते संयच्छन्ति च मां सदा
ते मा कव्यपदे सक्तं शुश्रूषुमनसूयकम्

^{१२.१२४.४२}धर्मात्मानं जितक्रोधं संयतं संयतेन्द्रियम्
समाचिन्वन्ति शास्तारः क्षौद्रं मध्विव मक्षिकाः

^{१२.१२४.४३}सोऽहं वागग्रपिष्टानां रसानामवलेहिता
स्वजात्यानधितिष्ठामि नक्षत्राणीव चन्द्रमाः

^{१२.१२४.४४}एतत्पृथिव्याममृतमेतच्चक्षुरनुत्तमम्
यद्ब्राह्मणमुखे कव्यमेतच्छ्रुत्वा प्रवर्तते

^{१२.१२४.४५}धृतराष्ट्र उवाच

^{१२.१२४.४६}एतावच्छ्रेय इत्याह प्रह्रादो ब्रह्मवादिनम्
शुश्रूषितस्तेन तदा दैत्येन्द्रो वाक्यमब्रवीत्

^{१२.१२४.४७}यथावद्गुरुवृत्त्या ते प्रीतोऽस्मि द्विजसत्तम
वरं वृणीष्व भद्रं ते प्रदातास्मि न संशयः

^{१२.१२४.४८}कृतमित्येव दैत्येन्द्रमुवाच स च वै द्विजः
प्रह्रादस्त्वब्रवीत्प्रीतो गृह्यतां वर इत्युत

^{१२.१२४.४९}ब्राह्मण उवाच

^{१२.१२४.५०}यदि राजन्प्रसन्नस्त्वं मम चेच्छसि चेद्धितम्
भवतः शीलमिच्छामि प्राप्तुमेष वरो मम

^{१२.१२४.५१}धृतराष्ट्र उवाच

^{१२.१२४.५२}ततः प्रीतश्च दैत्येन्द्रो भयं चास्याभवन्महत्
वरे प्रदिष्टे विप्रेण नाल्पतेजायमित्युत

^{१२.१२४.५३}एवमस्त्विति तं प्राह प्रह्रादो विस्मितस्तदा
उपाकृत्य तु विप्राय वरं दुःखान्वितोऽभवत्

^{१२.१२४.५४}दत्ते वरे गते विप्रे चिन्तासीन्महती ततः
प्रह्रादस्य महाराज निश्चयं न च जग्मिवान्

^{१२.१२४.५५}तस्य चिन्तयतस्तात छायाभूतं महाद्युते
तेजो विग्रहवत्तात शरीरमजहात्तदा

^{१२.१२४.५६}तमपृच्छन्महाकायं प्रह्रादः को भवानिति
प्रत्याह ननु शीलोऽस्मि त्यक्तो गच्छाम्यहं त्वया

^{१२.१२४.५७}तस्मिन्द्विजवरे राजन्वत्स्याम्यहमनिन्दितम्
योऽसौ शिष्यत्वमागम्य त्वयि नित्यं समाहितः
इत्युक्त्वान्तर्हितं तद्वै शक्रं चान्वविशत्प्रभो

^{१२.१२४.५८}तस्मिंस्तेजसि याते तु तादृग्रूपस्ततोऽपरः
शरीरान्निःसृतस्तस्य को भवानिति चाब्रवीत्

^{१२.१२४.५९}धर्मं प्रह्राद मां विद्धि यत्रासौ द्विजसत्तमः
तत्र यास्यामि दैत्येन्द्र यतः शीलं ततो ह्यहम्

^{१२.१२४.६०}ततोऽपरो महाराज प्रज्वलन्निव तेजसा
शरीरान्निःसृतस्तस्य प्रह्रादस्य महात्मनः

^{१२.१२४.६१}को भवानिति पृष्टश्च तमाह स महाद्युतिः
सत्यमस्म्यसुरेन्द्राग्र्य यास्येऽहं धर्ममन्विह

^{१२.१२४.६२}तस्मिन्ननुगते धर्मं पुरुषे पुरुषोऽपरः
निश्चक्राम ततस्तस्मात्पृष्टश्चाह महात्मना
वृत्तं प्रह्राद मां विद्धि यतः सत्यं ततो ह्यहम्

^{१२.१२४.६३}तस्मिन्गते महाश्वेतः शरीरात्तस्य निर्ययौ
पृष्टश्चाह बलं विद्धि यतो वृत्तमहं ततः
इत्युक्त्वा च ययौ तत्र यतो वृत्तं नराधिप

^{१२.१२४.६४}ततः प्रभामयी देवी शरीरात्तस्य निर्ययौ
तामपृच्छत्स दैत्येन्द्रः सा श्रीरित्येवमब्रवीत्

^{१२.१२४.६५}उषितास्मि सुखं वीर त्वयि सत्यपराक्रमे
त्वया त्यक्ता गमिष्यामि बलं यत्र ततो ह्यहम्

^{१२.१२४.६६}ततो भयं प्रादुरासीत्प्रह्रादस्य महात्मनः
अपृच्छत च तां भूयः क्व यासि कमलालये

^{१२.१२४.६७}त्वं हि सत्यव्रता देवी लोकस्य परमेश्वरी
कश्चासौ ब्राह्मणश्रेष्ठस्तत्त्वमिच्छामि वेदितुम्

^{१२.१२४.६८}श्रीरुवाच

^{१२.१२४.६९}स शक्रो ब्रह्मचारी च यस्त्वया चोपशिक्षितः
त्रैलोक्ये ते यदैश्वर्यं तत्तेनापहृतं प्रभो

^{१२.१२४.७०}शीलेन हि त्वया लोकाः सर्वे धर्मज्ञ निर्जिताः
तद्विज्ञाय महेन्द्रेण तव शीलं हृतं प्रभो

^{१२.१२४.७१}धर्मः सत्यं तथा वृत्तं बलं चैव तथा ह्यहम्
शीलमूला महाप्राज्ञ सदा नास्त्यत्र संशयः

^{१२.१२४.७२}भीष्म उवाच

^{१२.१२४.७३}एवमुक्त्वा गता तु श्रीस्ते च सर्वे युधिष्ठिर
दुर्योधनस्तु पितरं भूय एवाब्रवीदिदम्

^{१२.१२४.७४}शीलस्य तत्त्वमिच्छामि वेत्तुं कौरवनन्दन
प्राप्यते च यथा शीलं तमुपायं वदस्व मे

^{१२.१२४.७५}धृतराष्ट्र उवाच

^{१२.१२४.७६}सोपायं पूर्वमुद्दिष्टं प्रह्रादेन महात्मना
संक्षेपतस्तु शीलस्य शृणु प्राप्तिं नराधिप

^{१२.१२४.७७}अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा
अनुग्रहश्च दानं च शीलमेतत्प्रशस्यते

^{१२.१२४.७८}यदन्येषां हितं न स्यादात्मनः कर्म पौरुषम्
अपत्रपेत वा येन न तत्कुर्यात्कथंचन

^{१२.१२४.७९}तत्तु कर्म तथा कुर्याद्येन श्लाघेत संसदि
एतच्छीलं समासेन कथितं कुरुसत्तम

^{१२.१२४.८०}यद्यप्यशीला नृपते प्राप्नुवन्ति क्वचिच्छ्रियम्
न भुञ्जते चिरं तात समूलाश्च पतन्ति ते

^{१२.१२४.८१}एतद्विदित्वा तत्त्वेन शीलवान्भव पुत्रक
यदीच्छसि श्रियं तात सुविशिष्टां युधिष्ठिरात्

^{१२.१२४.८२}भीष्म उवाच

^{१२.१२४.८३}एतत्कथितवान्पुत्रे धृतराष्ट्रो नराधिप
एतत्कुरुष्व कौन्तेय ततः प्राप्स्यसि तत्फलम्