^{१२.१८.१}वैशंपायन उवाच

^{१२.१८.२}तूष्णींभूतं तु राजानं पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत्
संतप्तः शोकदुःखाभ्यां राज्ञो वाक्शल्यपीडितः

^{१२.१८.३}कथयन्ति पुरावृत्तमितिहासमिमं जनाः
विदेहराज्ञः संवादं भार्यया सह भारत

^{१२.१८.४}उत्सृज्य राज्यं भैक्षार्थं कृतबुद्धिं जनेश्वरम्
विदेहराजं महिषी दुःखिता प्रत्यभाषत

^{१२.१८.५}धनान्यपत्यं मित्राणि रत्नानि विविधानि च
पन्थानं पावनं हित्वा जनको मौण्ड्यमास्थितः

^{१२.१८.६}तं ददर्श प्रिया भार्या भैक्ष्यवृत्तिमकिंचनम्
धानामुष्टिमुपासीनं निरीहं गतमत्सरम्

^{१२.१८.७}तमुवाच समागम्य भर्तारमकुतोभयम्
क्रुद्धा मनस्विनी भार्या विविक्ते हेतुमद्वचः

^{१२.१८.८}कथमुत्सृज्य राज्यं स्वं धनधान्यसमाचितम्
कापालीं वृत्तिमास्थाय धानामुष्टिर्वनेऽचरः

^{१२.१८.९}प्रतिज्ञा तेऽन्यथा राजन्विचेष्टा चान्यथा तव
यद्राज्यं महदुत्सृज्य स्वल्पे तुष्यसि पार्थिव

^{१२.१८.१०}नैतेनातिथयो राजन्देवर्षिपितरस्तथा
शक्यमद्य त्वया भर्तुं मोघस्तेऽयं परिश्रमः

^{१२.१८.११}देवतातिथिभिश्चैव पितृभिश्चैव पार्थिव
सर्वैरेतैः परित्यक्तः परिव्रजसि निष्क्रियः

^{१२.१८.१२}यस्त्वं त्रैविद्यवृद्धानां ब्राह्मणानां सहस्रशः
भर्ता भूत्वा च लोकस्य सोऽद्यान्यैर्भृतिमिच्छसि

^{१२.१८.१३}श्रियं हित्वा प्रदीप्तां त्वं श्ववत्संप्रति वीक्ष्यसे
अपुत्रा जननी तेऽद्य कौसल्या चापतिस्त्वया

^{१२.१८.१४}अशीतिर्धर्मकामास्त्वां क्षत्रियाः पर्युपासते
त्वदाशामभिकाङ्क्षन्त्यः कृपणाः फलहेतुकाः

^{१२.१८.१५}ताश्च त्वं विफलाः कुर्वन्काँल्लोकान्नु गमिष्यसि
राजन्संशयिते मोक्षे परतन्त्रेषु देहिषु

^{१२.१८.१६}नैव तेऽस्ति परो लोको नापरः पापकर्मणः
धर्म्यान्दारान्परित्यज्य यस्त्वमिच्छसि जीवितुम्

^{१२.१८.१७}स्रजो गन्धानलंकारान्वासांसि विविधानि च
किमर्थमभिसंत्यज्य परिव्रजसि निष्क्रियः

^{१२.१८.१८}निपानं सर्वभूतानां भूत्वा त्वं पावनं महत्
आढ्यो वनस्पतिर्भूत्वा सोऽद्यान्यान्पर्युपाससे

^{१२.१८.१९}खादन्ति हस्तिनं न्यासे क्रव्यादा बहवोऽप्युत
बहवः कृमयश्चैव किं पुनस्त्वामनर्थकम्

^{१२.१८.२०}य इमां कुण्डिकां भिन्द्यात्त्रिविष्टब्धं च ते हरेत्
वासश्चापहरेत्तस्मिन्कथं ते मानसं भवेत्

^{१२.१८.२१}यस्त्वयं सर्वमुत्सृज्य धानामुष्टिपरिग्रहः
यदानेन समं सर्वं किमिदं मम दीयते
धानामुष्टिरिहार्थश्चेत्प्रतिज्ञा ते विनश्यति

^{१२.१८.२२}का वाहं तव को मे त्वं कोऽद्य ते मय्यनुग्रहः
प्रशाधि पृथिवीं राजन्यत्र तेऽनुग्रहो भवेत्
प्रासादं शयनं यानं वासांस्याभरणानि च

^{१२.१८.२३}श्रिया निराशैरधनैस्त्यक्तमित्रैरकिंचनैः
सौखिकैः संभृतानर्थान्यः संत्यजसि किं नु तत्

^{१२.१८.२४}योऽत्यन्तं प्रतिगृह्णीयाद्यश्च दद्यात्सदैव हि
तयोस्त्वमन्तरं विद्धि श्रेयांस्ताभ्यां क उच्यते

^{१२.१८.२५}सदैव याचमानेषु सत्सु दम्भविवर्जिषु
एतेषु दक्षिणा दत्ता दावाग्नाविव दुर्हुतम्

^{१२.१८.२६}जातवेदा यथा राजन्नादग्ध्वैवोपशाम्यति
सदैव याचमानो वै तथा शाम्यति न द्विजः

^{१२.१८.२७}सतां च वेदा अन्नं च लोकेऽस्मिन्प्रकृतिर्ध्रुवा
न चेद्दाता भवेद्दाता कुतः स्युर्मोक्षकाङ्क्षिणः

^{१२.१८.२८}अन्नाद्गृहस्था लोकेऽस्मिन्भिक्षवस्तत एव च
अन्नात्प्राणः प्रभवति अन्नदः प्राणदो भवेत्

^{१२.१८.२९}गृहस्थेभ्योऽभिनिर्वृत्ता गृहस्थानेव संश्रिताः
प्रभवं च प्रतिष्ठां च दान्ता निन्दन्त आसते

^{१२.१८.३०}त्यागान्न भिक्षुकं विद्यान्न मौण्ड्यान्न च याचनात्
ऋजुस्तु योऽर्थं त्यजति तं सुखं विद्धि भिक्षुकम्

^{१२.१८.३१}असक्तः सक्तवद्गच्छन्निःसङ्गो मुक्तबन्धनः
समः शत्रौ च मित्रे च स वै मुक्तो महीपते

^{१२.१८.३२}परिव्रजन्ति दानार्थं मुण्डाः काषायवाससः
सिता बहुविधैः पाशैः संचिन्वन्तो वृथामिषम्

^{१२.१८.३३}त्रयीं च नाम वार्तां च त्यक्त्वा पुत्रांस्त्यजन्ति ये
त्रिविष्टब्धं च वासश्च प्रतिगृह्णन्त्यबुद्धयः

^{१२.१८.३४}अनिष्कषाये काषायमीहार्थमिति विद्धि तत्
धर्मध्वजानां मुण्डानां वृत्त्यर्थमिति मे मतिः

^{१२.१८.३५}काषायैरजिनैश्चीरैर्नग्नान्मुण्डाञ्जटाधरान्
बिभ्रत्साधून्महाराज जय लोकाञ्जितेन्द्रियः

^{१२.१८.३६}अग्न्याधेयानि गुर्वर्थान्क्रतून्सपशुदक्षिणान्
ददात्यहरहः पूर्वं को नु धर्मतरस्ततः

^{१२.१८.३७}तत्त्वज्ञो जनको राजा लोकेऽस्मिन्निति गीयते
सोऽप्यासीन्मोहसंपन्नो मा मोहवशमन्वगाः

^{१२.१८.३८}एवं धर्ममनुक्रान्तं सदा दानपरैर्नरैः
आनृशंस्यगुणोपेतैः कामक्रोधविवर्जिताः

^{१२.१८.३९}पालयन्तः प्रजाश्चैव दानमुत्तममास्थिताः
इष्टाँल्लोकानवाप्स्यामो ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः