^{७.१०१.१}संजय उवाच

^{७.१०१.२}अपराह्णे महाराज संग्रामः समपद्यत
पर्जन्यसमनिर्घोषः पुनर्द्रोणस्य सोमकैः

^{७.१०१.३}शोणाश्वं रथमास्थाय नरवीरः समाहितः
समरेऽभ्यद्रवत्पाण्डूञ्जवमास्थाय मध्यमम्

^{७.१०१.४}तव प्रियहिते युक्तो महेष्वासो महाबलः
चित्रपुङ्खैः शितैर्बाणैः कलशोत्तमसंभवः

^{७.१०१.५}वरान्वरान्हि योधानां विचिन्वन्निव भारत
अक्रीडत रणे राजन्भारद्वाजः प्रतापवान्

^{७.१०१.६}तमभ्ययाद्बृहत्क्षत्रः केकयानां महारथः
भ्रातॄणां वीरपञ्चानां ज्येष्ठः समरकर्कशः

^{७.१०१.७}विमुञ्चन्विशिखांस्तीक्ष्णानाचार्यं छादयन्भृशम्
महामेघो यथा वर्षं विमुञ्चन्गन्धमादने

^{७.१०१.८}तस्य द्रोणो महाराज स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान्
प्रेषयामास संक्रुद्धः सायकान्दश सप्त च

^{७.१०१.९}तांस्तु द्रोणधनुर्मुक्तान्घोरानाशीविषोपमान्
एकैकं दशभिर्बाणैर्युधि चिच्छेद हृष्टवत्

^{७.१०१.१०}तस्य तल्लाघवं दृष्ट्वा प्रहसन्द्विजसत्तमः
प्रेषयामास विशिखानष्टौ संनतपर्वणः

^{७.१०१.११}तान्दृष्ट्वा पततः शीघ्रं द्रोणचापच्युताञ्शरान्
अवारयच्छरैरेव तावद्भिर्निशितैर्दृढैः

^{७.१०१.१२}ततोऽभवन्महाराज तव सैन्यस्य विस्मयः
बृहत्क्षत्रेण तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम्

^{७.१०१.१३}ततो द्रोणो महाराज केकयं वै विशेषयन्
प्रादुश्चक्रे रणे दिव्यं ब्राह्ममस्त्रं महातपाः

^{७.१०१.१४}तदस्य राजन्कैकेयः प्रत्यवारयदच्युतः
ब्राह्मेणैव महाबाहुराहवे समुदीरितम्

^{७.१०१.१५}प्रतिहन्य तदस्त्रं तु भारद्वाजस्य संयुगे
विव्याध ब्राह्मणं षष्ट्या स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः

^{७.१०१.१६}तं द्रोणो द्विपदां श्रेष्ठो नाराचेन समर्पयत्
स तस्य कवचं भित्त्वा प्राविशद्धरणीतलम्

^{७.१०१.१७}कृष्णसर्पो यथा मुक्तो वल्मीकं नृपसत्तम
तथाभ्यगान्महीं बाणो भित्त्वा कैकेयमाहवे

^{७.१०१.१८}सोऽतिविद्धो महाराज द्रोणेनास्त्रविदा भृशम्
क्रोधेन महताविष्टो व्यावृत्य नयने शुभे

^{७.१०१.१९}द्रोणं विव्याध सप्तत्या स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः
सारथिं चास्य भल्लेन बाह्वोरुरसि चार्पयत्

^{७.१०१.२०}द्रोणस्तु बहुधा विद्धो बृहत्क्षत्रेण मारिष
असृजद्विशिखांस्तीक्ष्णान्केकयस्य रथं प्रति

^{७.१०१.२१}व्याकुलीकृत्य तं द्रोणो बृहत्क्षत्रं महारथम्
व्यसृजत्सायकं तीक्ष्णं केकयं प्रति भारत

^{७.१०१.२२}स गाढविद्धस्तेनाशु महाराज स्तनान्तरे
रथात्पुरुषशार्दूलः संभिन्नहृदयोऽपतत्

^{७.१०१.२३}बृहत्क्षत्रे हते राजन्केकयानां महारथे
शैशुपालिः सुसंक्रुद्धो यन्तारमिदमब्रवीत्

^{७.१०१.२४}सारथे याहि यत्रैष द्रोणस्तिष्ठति दंशितः
विनिघ्नन्केकयान्सर्वान्पाञ्चालानां च वाहिनीम्

^{७.१०१.२५}तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सारथी रथिनां वरम्
द्रोणाय प्रापयामास काम्बोजैर्जवनैर्हयैः

^{७.१०१.२६}धृष्टकेतुश्च चेदीनामृषभोऽतिबलोदितः
सहसा प्रापतद्द्रोणं पतंग इव पावकम्

^{७.१०१.२७}सोऽभ्यविध्यत्ततो द्रोणं षष्ट्या साश्वरथध्वजम्
पुनश्चान्यैः शरैस्तीक्ष्णैः सुप्तं व्याघ्रं तुदन्निव

^{७.१०१.२८}तस्य द्रोणो धनुर्मध्ये क्षुरप्रेण शितेन ह
चिच्छेद राज्ञो बलिनो यतमानस्य संयुगे

^{७.१०१.२९}अथान्यद्धनुरादाय शैशुपालिर्महारथः
विव्याध सायकैर्द्रोणं पुनः सुनिशितैर्दृढैः

^{७.१०१.३०}तस्य द्रोणो हयान्हत्वा सारथिं च महाबलः
अथैनं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत्

^{७.१०१.३१}विरथो विधनुष्कश्च चेदिराजोऽपि संयुगे
गदां चिक्षेप संक्रुद्धो भारद्वाजरथं प्रति

^{७.१०१.३२}तामापतन्तीं सहसा घोररूपां भयावहाम्
अश्मसारमयीं गुर्वीं तपनीयविभूषिताम्
शरैरनेकसाहस्रैर्भारद्वाजो न्यपातयत्

^{७.१०१.३३}सा पपात गदा भूमौ भारद्वाजेन सादिता
रक्तमाल्याम्बरधरा तारेव नभसस्तलात्

^{७.१०१.३४}गदां विनिहतां दृष्ट्वा धृष्टकेतुरमर्षणः
तोमरं व्यसृजत्तूर्णं शक्तिं च कनकोज्ज्वलाम्

^{७.१०१.३५}तोमरं तु त्रिभिर्बाणैर्द्रोणश्छित्त्वा महामृधे
शक्तिं चिच्छेद सहसा कृतहस्तो महाबलः

^{७.१०१.३६}ततोऽस्य विशिखं तीक्ष्णं वधार्थं वधकाङ्क्षिणः
प्रेषयामास समरे भारद्वाजः प्रतापवान्

^{७.१०१.३७}स तस्य कवचं भित्त्वा हृदयं चामितौजसः
अभ्यगाद्धरणीं बाणो हंसः पद्मसरो यथा

^{७.१०१.३८}पतंगं हि ग्रसेच्चाषो यथा राजन्बुभुक्षितः
तथा द्रोणोऽग्रसच्छूरो धृष्टकेतुं महामृधे

^{७.१०१.३९}निहते चेदिराजे तु तत्खण्डं पित्र्यमाविशत्
अमर्षवशमापन्नः पुत्रोऽस्य परमास्त्रवित्

^{७.१०१.४०}तमपि प्रहसन्द्रोणः शरैर्निन्ये यमक्षयम्
महाव्याघ्रो महारण्ये मृगशावं यथा बली

^{७.१०१.४१}तेषु प्रक्षीयमाणेषु पाण्डवेयेषु भारत
जरासंधसुतो वीरः स्वयं द्रोणमुपाद्रवत्

^{७.१०१.४२}स तु द्रोणं महाराज छादयन्सायकैः शितैः
अदृश्यमकरोत्तूर्णं जलदो भास्करं यथा

^{७.१०१.४३}तस्य तल्लाघवं दृष्ट्वा द्रोणः क्षत्रियमर्दनः
व्यसृजत्सायकांस्तूर्णं शतशोऽथ सहस्रशः

^{७.१०१.४४}छादयित्वा रणे द्रोणो रथस्थं रथिनां वरम्
जारासंधिमथो जघ्ने मिषतां सर्वधन्विनाम्

^{७.१०१.४५}यो यः स्म लीयते द्रोणं तं तं द्रोणोऽन्तकोपमः
आदत्त सर्वभूतानि प्राप्ते काले यथान्तकः

^{७.१०१.४६}ततो द्रोणो महेष्वासो नाम विश्राव्य संयुगे
शरैरनेकसाहस्रैः पाण्डवेयान्व्यमोहयत्

^{७.१०१.४७}ततो द्रोणाङ्किता बाणाः स्वर्णपुङ्खाः शिलाशिताः
नरान्नागान्हयांश्चैव निजघ्नुः सर्वतो रणे

^{७.१०१.४८}ते वध्यमाना द्रोणेन शक्रेणेव महासुराः
समकम्पन्त पाञ्चाला गावः शीतार्दिता इव

^{७.१०१.४९}ततो निष्टानको घोरः पाण्डवानामजायत
द्रोणेन वध्यमानेषु सैन्येषु भरतर्षभ

^{७.१०१.५०}मोहिताः शरवर्षेण भारद्वाजस्य संयुगे
ऊरुग्राहगृहीता हि पाञ्चालानां महारथाः

^{७.१०१.५१}चेदयश्च महाराज सृञ्जयाः सोमकास्तथा
अभ्यद्रवन्त संहृष्टा भारद्वाजं युयुत्सया

^{७.१०१.५२}हत द्रोणं हत द्रोणमिति ते द्रोणमभ्ययुः
यतन्तः पुरुषव्याघ्राः सर्वशक्त्या महाद्युतिम्
निनीषन्तो रणे द्रोणं यमस्य सदनं प्रति

^{७.१०१.५३}यतमानांस्तु तान्वीरान्भारद्वाजः शिलीमुखैः
यमाय प्रेषयामास चेदिमुख्यान्विशेषतः

^{७.१०१.५४}तेषु प्रक्षीयमाणेषु चेदिमुख्येषु भारत
पाञ्चालाः समकम्पन्त द्रोणसायकपीडिताः

^{७.१०१.५५}प्राक्रोशन्भीमसेनं ते धृष्टद्युम्नरथं प्रति
दृष्ट्वा द्रोणस्य कर्माणि तथारूपाणि मारिष

^{७.१०१.५६}ब्राह्मणेन तपो नूनं चरितं दुश्चरं महत्
तथा हि युधि विक्रान्तो दहति क्षत्रियर्षभान्

^{७.१०१.५७}धर्मो युद्धं क्षत्रियस्य ब्राह्मणस्य परं तपः
तपस्वी कृतविद्यश्च प्रेक्षितेनापि निर्दहेत्

^{७.१०१.५८}द्रोणास्त्रमग्निसंस्पर्शं प्रविष्टाः क्षत्रियर्षभाः
बहवो दुस्तरं घोरं यत्रादह्यन्त भारत

^{७.१०१.५९}यथाबलं यथोत्साहं यथासत्त्वं महाद्युतिः
मोहयन्सर्वभूतानि द्रोणो हन्ति बलानि नः

^{७.१०१.६०}तेषां तद्वचनं श्रुत्वा क्षत्रधर्मा व्यवस्थितः
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद द्रोणस्य सशरं धनुः

^{७.१०१.६१}स संरब्धतरो भूत्वा द्रोणः क्षत्रियमर्दनः
अन्यत्कार्मुकमादाय भास्वरं वेगवत्तरम्

^{७.१०१.६२}तत्राधाय शरं तीक्ष्णं भारघ्नं विमलं दृढम्
आकर्णपूर्णमाचार्यो बलवानभ्यवासृजत्

^{७.१०१.६३}स हत्वा क्षत्रधर्माणं जगाम धरणीतलम्
स भिन्नहृदयो वाहादपतन्मेदिनीतले

^{७.१०१.६४}ततः सैन्यान्यकम्पन्त धृष्टद्युम्नसुते हते
अथ द्रोणं समारोहच्चेकितानो महारथः

^{७.१०१.६५}स द्रोणं दशभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे
चतुर्भिः सारथिं चास्य चतुर्भिश्चतुरो हयान्

^{७.१०१.६६}तस्याचार्यः षोडशभिरविध्यद्दक्षिणं भुजम्
ध्वजं षोडशभिर्बाणैर्यन्तारं चास्य सप्तभिः

^{७.१०१.६७}तस्य सूते हते तेऽश्वा रथमादाय विद्रुताः
समरे शरसंवीता भारद्वाजेन मारिष

^{७.१०१.६८}चेकितानरथं दृष्ट्वा विद्रुतं हतसारथिम्
पाञ्चालान्पाण्डवांश्चैव महद्भयमथाविशत्

^{७.१०१.६९}तान्समेतान्रणे शूरांश्चेदिपाञ्चालसृञ्जयान्
समन्ताद्द्रावयन्द्रोणो बह्वशोभत मारिष

^{७.१०१.७०}आकर्णपलितः श्यामो वयसाशीतिकात्परः
रणे पर्यचरद्द्रोणो वृद्धः षोडशवर्षवत्

^{७.१०१.७१}अथ द्रोणं महाराज विचरन्तमभीतवत्
वज्रहस्तममन्यन्त शत्रवः शत्रुसूदनम्

^{७.१०१.७२}ततोऽब्रवीन्महाराज द्रुपदो बुद्धिमान्नृप
लुब्धोऽयं क्षत्रियान्हन्ति व्याघ्रः क्षुद्रमृगानिव

^{७.१०१.७३}कृच्छ्रान्दुर्योधनो लोकान्पापः प्राप्स्यति दुर्मतिः
यस्य लोभाद्विनिहताः समरे क्षत्रियर्षभाः

^{७.१०१.७४}शतशः शेरते भूमौ निकृत्ता गोवृषा इव
रुधिरेण परीताङ्गाः श्वसृगालादनीकृताः

^{७.१०१.७५}एवमुक्त्वा महाराज द्रुपदोऽक्षौहिणीपतिः
पुरस्कृत्य रणे पार्थान्द्रोणमभ्यद्रवद्द्रुतम्