^{१.१३८.१}वैशंपायन उवाच

^{१.१३८.२}तेन विक्रमता तूर्णमूरुवेगसमीरितम्
प्रववावनिलो राजञ्शुचिशुक्रागमे यथा

^{१.१३८.३}स मृद्नन्पुष्पितांश्चैव फलितांश्च वनस्पतीन्
आरुजन्दारुगुल्मांश्च पथस्तस्य समीपजान्

^{१.१३८.४}तथा वृक्षान्भञ्जमानो जगामामितविक्रमः
तस्य वेगेन पाण्डूनां मूर्च्छेव समजायत

^{१.१३८.५}असकृच्चापि संतीर्य दूरपारं भुजप्लवैः
पथि प्रच्छन्नमासेदुर्धार्तराष्ट्रभयात्तदा

^{१.१३८.६}कृच्छ्रेण मातरं त्वेकां सुकुमारीं यशस्विनीम्
अवहत्तत्र पृष्ठेन रोधःसु विषमेषु च

^{१.१३८.७}आगमंस्ते वनोद्देशमल्पमूलफलोदकम्
क्रूरपक्षिमृगं घोरं सायाह्ने भरतर्षभाः

^{१.१३८.८}घोरा समभवत्संध्या दारुणा मृगपक्षिणः
अप्रकाशा दिशः सर्वा वातैरासन्ननार्तवैः

^{१.१३८.९}ते श्रमेण च कौरव्यास्तृष्णया च प्रपीडिताः
नाशक्नुवंस्तदा गन्तुं निद्रया च प्रवृद्धया

^{१.१३८.१०}ततो भीमो वनं घोरं प्रविश्य विजनं महत्
न्यग्रोधं विपुलच्छायं रमणीयमुपाद्रवत्

^{१.१३८.११}तत्र निक्षिप्य तान्सर्वानुवाच भरतर्षभः
पानीयं मृगयामीह विश्रमध्वमिति प्रभो

^{१.१३८.१२}एते रुवन्ति मधुरं सारसा जलचारिणः
ध्रुवमत्र जलस्थायो महानिति मतिर्मम

^{१.१३८.१३}अनुज्ञातः स गच्छेति भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारत
जगाम तत्र यत्र स्म रुवन्ति जलचारिणः

^{१.१३८.१४}स तत्र पीत्वा पानीयं स्नात्वा च भरतर्षभ
उत्तरीयेण पानीयमाजहार तदा नृप

^{१.१३८.१५}गव्यूतिमात्रादागत्य त्वरितो मातरं प्रति
स सुप्तां मातरं दृष्ट्वा भ्रातॄंश्च वसुधातले
भृशं दुःखपरीतात्मा विललाप वृकोदरः

^{१.१३८.१६}शयनेषु परार्ध्येषु ये पुरा वारणावते
नाधिजग्मुस्तदा निद्रां तेऽद्य सुप्ता महीतले

^{१.१३८.१७}स्वसारं वसुदेवस्य शत्रुसंघावमर्दिनः
कुन्तिभोजसुतां कुन्तीं सर्वलक्षणपूजिताम्

^{१.१३८.१८}स्नुषां विचित्रवीर्यस्य भार्यां पाण्डोर्महात्मनः
प्रासादशयनां नित्यं पुण्डरीकान्तरप्रभाम्

^{१.१३८.१९}सुकुमारतरां स्त्रीणां महार्हशयनोचिताम्
शयानां पश्यताद्येह पृथिव्यामतथोचिताम्

^{१.१३८.२०}धर्मादिन्द्राच्च वायोश्च सुषुवे या सुतानिमान्
सेयं भूमौ परिश्रान्ता शेते ह्यद्यातथोचिता

^{१.१३८.२१}किं नु दुःखतरं शक्यं मया द्रष्टुमतः परम्
योऽहमद्य नरव्याघ्रान्सुप्तान्पश्यामि भूतले

^{१.१३८.२२}त्रिषु लोकेषु यद्राज्यं धर्मविद्योऽर्हते नृपः
सोऽयं भूमौ परिश्रान्तः शेते प्राकृतवत्कथम्

^{१.१३८.२३}अयं नीलाम्बुदश्यामो नरेष्वप्रतिमो भुवि
शेते प्राकृतवद्भूमावतो दुःखतरं नु किम्

^{१.१३८.२४}अश्विनाविव देवानां याविमौ रूपसंपदा
तौ प्राकृतवदद्येमौ प्रसुप्तौ धरणीतले

^{१.१३८.२५}ज्ञातयो यस्य नैव स्युर्विषमाः कुलपांसनाः
स जीवेत्सुसुखं लोके ग्रामे द्रुम इवैकजः

^{१.१३८.२६}एको वृक्षो हि यो ग्रामे भवेत्पर्णफलान्वितः
चैत्यो भवति निर्ज्ञातिरर्चनीयः सुपूजितः

^{१.१३८.२७}येषां च बहवः शूरा ज्ञातयो धर्मसंश्रिताः
ते जीवन्ति सुखं लोके भवन्ति च निरामयाः

^{१.१३८.२८}बलवन्तः समृद्धार्था मित्रबान्धवनन्दनाः
जीवन्त्यन्योन्यमाश्रित्य द्रुमाः काननजा इव

^{१.१३८.२९}वयं तु धृतराष्ट्रेण सपुत्रेण दुरात्मना
विवासिता न दग्धाश्च कथंचित्तस्य शासनात्

^{१.१३८.३०}तस्मान्मुक्ता वयं दाहादिमं वृक्षमुपाश्रिताः
कां दिशं प्रतिपत्स्यामः प्राप्ताः क्लेशमनुत्तमम्

^{१.१३८.३१}नातिदूरे च नगरं वनादस्माद्धि लक्षये
जागर्तव्ये स्वपन्तीमे हन्त जागर्म्यहं स्वयम्

^{१.१३८.३२}पास्यन्तीमे जलं पश्चात्प्रतिबुद्धा जितक्लमाः
इति भीमो व्यवस्यैव जजागार स्वयं तदा