^{१.१६६.१}गन्धर्व उवाच

^{१.१६६.२}कल्माषपाद इत्यस्मिँल्लोके राजा बभूव ह
इक्ष्वाकुवंशजः पार्थ तेजसासदृशो भुवि

^{१.१६६.३}स कदाचिद्वनं राजा मृगयां निर्ययौ पुरात्
मृगान्विध्यन्वराहांश्च चचार रिपुमर्दनः

^{१.१६६.४}स तु राजा महात्मानं वासिष्ठमृषिसत्तमम्
तृषार्तश्च क्षुधार्तश्च एकायनगतः पथि

^{१.१६६.५}अपश्यदजितः संख्ये मुनिं प्रतिमुखागतम्
शक्तिं नाम महाभागं वसिष्ठकुलनन्दनम्
ज्येष्ठं पुत्रशतात्पुत्रं वसिष्ठस्य महात्मनः

^{१.१६६.६}अपगच्छ पथोऽस्माकमित्येवं पार्थिवोऽब्रवीत्
तथा ऋषिरुवाचैनं सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया गिरा

^{१.१६६.७}ऋषिस्तु नापचक्राम तस्मिन्धर्मपथे स्थितः
नापि राजा मुनेर्मानात्क्रोधाच्चापि जगाम ह

^{१.१६६.८}अमुञ्चन्तं तु पन्थानं तमृषिं नृपसत्तमः
जघान कशया मोहात्तदा राक्षसवन्मुनिम्

^{१.१६६.९}कशाप्रहाराभिहतस्ततः स मुनिसत्तमः
तं शशाप नृपश्रेष्ठं वासिष्ठः क्रोधमूर्च्छितः

^{१.१६६.१०}हंसि राक्षसवद्यस्माद्राजापसद तापसम्
तस्मात्त्वमद्य प्रभृति पुरुषादो भविष्यसि

^{१.१६६.११}मनुष्यपिशिते सक्तश्चरिष्यसि महीमिमाम्
गच्छ राजाधमेत्युक्तः शक्तिना वीर्यशक्तिना

^{१.१६६.१२}ततो याज्यनिमित्तं तु विश्वामित्रवसिष्ठयोः
वैरमासीत्तदा तं तु विश्वामित्रोऽन्वपद्यत

^{१.१६६.१३}तयोर्विवदतोरेवं समीपमुपचक्रमे
ऋषिरुग्रतपाः पार्थ विश्वामित्रः प्रतापवान्

^{१.१६६.१४}ततः स बुबुधे पश्चात्तमृषिं नृपसत्तमः
ऋषेः पुत्रं वसिष्ठस्य वसिष्ठमिव तेजसा

^{१.१६६.१५}अन्तर्धाय तदात्मानं विश्वामित्रोऽपि भारत
तावुभावुपचक्राम चिकीर्षन्नात्मनः प्रियम्

^{१.१६६.१६}स तु शप्तस्तदा तेन शक्तिना वै नृपोत्तमः
जगाम शरणं शक्तिं प्रसादयितुमर्हयन्

^{१.१६६.१७}तस्य भावं विदित्वा स नृपतेः कुरुनन्दन
विश्वामित्रस्ततो रक्ष आदिदेश नृपं प्रति

^{१.१६६.१८}स शापात्तस्य विप्रर्षेर्विश्वामित्रस्य चाज्ञया
राक्षसः किंकरो नाम विवेश नृपतिं तदा

^{१.१६६.१९}रक्षसा तु गृहीतं तं विदित्वा स मुनिस्तदा
विश्वामित्रोऽप्यपक्रामत्तस्माद्देशादरिंदम

^{१.१६६.२०}ततः स नृपतिर्विद्वान्रक्षन्नात्मानमात्मना
बलवत्पीड्यमानोऽपि रक्षसान्तर्गतेन ह

^{१.१६६.२१}ददर्श तं द्विजः कश्चिद्राजानं प्रस्थितं पुनः
ययाचे क्षुधितश्चैनं समांसं भोजनं तदा

^{१.१६६.२२}तमुवाचाथ राजर्षिर्द्विजं मित्रसहस्तदा
आस्स्व ब्रह्मंस्त्वमत्रैव मुहूर्तमिति सान्त्वयन्

^{१.१६६.२३}निवृत्तः प्रतिदास्यामि भोजनं ते यथेप्सितम्
इत्युक्त्वा प्रययौ राजा तस्थौ च द्विजसत्तमः

^{१.१६६.२४}अन्तर्गतं तु तद्राज्ञस्तदा ब्राह्मणभाषितम्
सोऽन्तःपुरं प्रविश्याथ संविवेश नराधिपः

^{१.१६६.२५}ततोऽर्धरात्र उत्थाय सूदमानाय्य सत्वरम्
उवाच राजा संस्मृत्य ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुतम्

^{१.१६६.२६}गच्छामुष्मिन्नसौ देशे ब्राह्मणो मां प्रतीक्षते
अन्नार्थी त्वं तमन्नेन समांसेनोपपादय

^{१.१६६.२७}एवमुक्तस्तदा सूदः सोऽनासाद्यामिषं क्वचित्
निवेदयामास तदा तस्मै राज्ञे व्यथान्वितः

^{१.१६६.२८}राजा तु रक्षसाविष्टः सूदमाह गतव्यथः
अप्येनं नरमांसेन भोजयेति पुनः पुनः

^{१.१६६.२९}तथेत्युक्त्वा ततः सूदः संस्थानं वध्यघातिनाम्
गत्वा जहार त्वरितो नरमांसमपेतभीः

^{१.१६६.३०}स तत्संस्कृत्य विधिवदन्नोपहितमाशु वै
तस्मै प्रादाद्ब्राह्मणाय क्षुधिताय तपस्विने

^{१.१६६.३१}स सिद्धचक्षुषा दृष्ट्वा तदन्नं द्विजसत्तमः
अभोज्यमिदमित्याह क्रोधपर्याकुलेक्षणः

^{१.१६६.३२}यस्मादभोज्यमन्नं मे ददाति स नराधिपः
तस्मात्तस्यैव मूढस्य भविष्यत्यत्र लोलुपा

^{१.१६६.३३}सक्तो मानुषमांसेषु यथोक्तः शक्तिना पुरा
उद्वेजनीयो भूतानां चरिष्यति महीमिमाम्

^{१.१६६.३४}द्विरनुव्याहृते राज्ञः स शापो बलवानभूत्
रक्षोबलसमाविष्टो विसंज्ञश्चाभवत्तदा

^{१.१६६.३५}ततः स नृपतिश्रेष्ठो राक्षसोपहतेन्द्रियः
उवाच शक्तिं तं दृष्ट्वा नचिरादिव भारत

^{१.१६६.३६}यस्मादसदृशः शापः प्रयुक्तोऽयं त्वया मयि
तस्मात्त्वत्तः प्रवर्तिष्ये खादितुं मानुषानहम्

^{१.१६६.३७}एवमुक्त्वा ततः सद्यस्तं प्राणैर्विप्रयुज्य सः
शक्तिनं भक्षयामास व्याघ्रः पशुमिवेप्सितम्

^{१.१६६.३८}शक्तिनं तु हतं दृष्ट्वा विश्वामित्रस्ततः पुनः
वसिष्ठस्यैव पुत्रेषु तद्रक्षः संदिदेश ह

^{१.१६६.३९}स ताञ्शतावरान्पुत्रान्वसिष्ठस्य महात्मनः
भक्षयामास संक्रुद्धः सिंहः क्षुद्रमृगानिव

^{१.१६६.४०}वसिष्ठो घातिताञ्श्रुत्वा विश्वामित्रेण तान्सुतान्
धारयामास तं शोकं महाद्रिरिव मेदिनीम्

^{१.१६६.४१}चक्रे चात्मविनाशाय बुद्धिं स मुनिसत्तमः
न त्वेव कुशिकोच्छेदं मेने मतिमतां वरः

^{१.१६६.४२}स मेरुकूटादात्मानं मुमोच भगवानृषिः
शिरस्तस्य शिलायां च तूलराशाविवापतत्

^{१.१६६.४३}न ममार च पातेन स यदा तेन पाण्डव
तदाग्निमिद्ध्वा भगवान्संविवेश महावने

^{१.१६६.४४}तं तदा सुसमिद्धोऽपि न ददाह हुताशनः
दीप्यमानोऽप्यमित्रघ्न शीतोऽग्निरभवत्ततः

^{१.१६६.४५}स समुद्रमभिप्रेत्य शोकाविष्टो महामुनिः
बद्ध्वा कण्ठे शिलां गुर्वीं निपपात तदम्भसि

^{१.१६६.४६}स समुद्रोर्मिवेगेन स्थले न्यस्तो महामुनिः
जगाम स ततः खिन्नः पुनरेवाश्रमं प्रति