^{१.२२४.१}वैशंपायन उवाच

^{१.२२४.२}मन्दपालोऽपि कौरव्य चिन्तयानः सुतांस्तदा
उक्तवानप्यशीतांशुं नैव स स्म न तप्यते

^{१.२२४.३}स तप्यमानः पुत्रार्थे लपितामिदमब्रवीत्
कथं न्वशक्ताः प्लवने लपिते मम पुत्रकाः

^{१.२२४.४}वर्धमाने हुतवहे वाते शीघ्रं प्रवायति
असमर्था विमोक्षाय भविष्यन्ति ममात्मजाः

^{१.२२४.५}कथं न्वशक्ता त्राणाय माता तेषां तपस्विनी
भविष्यत्यसुखाविष्टा पुत्रत्राणमपश्यती

^{१.२२४.६}कथं नु सरणेऽशक्तान्पतने च ममात्मजान्
संतप्यमाना अभितो वाशमानाभिधावती

^{१.२२४.७}जरितारिः कथं पुत्रः सारिसृक्वः कथं च मे
स्तम्बमित्रः कथं द्रोणः कथं सा च तपस्विनी

^{१.२२४.८}लालप्यमानं तमृषिं मन्दपालं तथा वने
लपिता प्रत्युवाचेदं सासूयमिव भारत

^{१.२२४.९}न ते सुतेष्ववेक्षास्ति तानृषीनुक्तवानसि
तेजस्विनो वीर्यवन्तो न तेषां ज्वलनाद्भयम्

^{१.२२४.१०}तथाग्नौ ते परीत्ताश्च त्वया हि मम संनिधौ
प्रतिश्रुतं तथा चेति ज्वलनेन महात्मना

^{१.२२४.११}लोकपालोऽनृतां वाचं न तु वक्ता कथंचन
समर्थास्ते च वक्तारो न ते तेष्वस्ति मानसम्

^{१.२२४.१२}तामेव तु ममामित्रीं चिन्तयन्परितप्यसे
ध्रुवं मयि न ते स्नेहो यथा तस्यां पुराभवत्

^{१.२२४.१३}न हि पक्षवता न्याय्यं निःस्नेहेन सुहृज्जने
पीड्यमान उपद्रष्टुं शक्तेनात्मा कथंचन

^{१.२२४.१४}गच्छ त्वं जरितामेव यदर्थं परितप्यसे
चरिष्याम्यहमप्येका यथा कापुरुषे तथा

^{१.२२४.१५}मन्दपाल उवाच

^{१.२२४.१६}नाहमेवं चरे लोके यथा त्वमभिमन्यसे
अपत्यहेतोर्विचरे तच्च कृच्छ्रगतं मम

^{१.२२४.१७}भूतं हित्वा भविष्येऽर्थे योऽवलम्बेत मन्दधीः
अवमन्येत तं लोको यथेच्छसि तथा कुरु

^{१.२२४.१८}एष हि ज्वलमानोऽग्निर्लेलिहानो महीरुहान्
द्वेष्यं हि हृदि संतापं जनयत्यशिवं मम

^{१.२२४.१९}वैशंपायन उवाच

^{१.२२४.२०}तस्माद्देशादतिक्रान्ते ज्वलने जरिता ततः
जगाम पुत्रकानेव त्वरिता पुत्रगृद्धिनी

^{१.२२४.२१}सा तान्कुशलिनः सर्वान्निर्मुक्ताञ्जातवेदसः
रोरूयमाणा कृपणा सुतान्दृष्टवती वने

^{१.२२४.२२}अश्रद्धेयतमं तेषां दर्शनं सा पुनः पुनः
एकैकशश्च तान्पुत्रान्क्रोशमानान्वपद्यत

^{१.२२४.२३}ततोऽभ्यगच्छत्सहसा मन्दपालोऽपि भारत
अथ ते सर्व एवैनं नाभ्यनन्दन्त वै सुताः

^{१.२२४.२४}लालप्यमानमेकैकं जरितां च पुनः पुनः
नोचुस्ते वचनं किंचित्तमृषिं साध्वसाधु वा

^{१.२२४.२५}मन्दपाल उवाच

^{१.२२४.२६}ज्येष्ठः सुतस्ते कतमः कतमस्तदनन्तरः
मध्यमः कतमः पुत्रः कनिष्ठः कतमश्च ते

^{१.२२४.२७}एवं ब्रुवन्तं दुःखार्तं किं मां न प्रतिभाषसे
कृतवानस्मि हव्याशे नैव शान्तिमितो लभे

^{१.२२४.२८}जरितोवाच

^{१.२२४.२९}किं ते ज्येष्ठे सुते कार्यं किमनन्तरजेन वा
किं च ते मध्यमे कार्यं किं कनिष्ठे तपस्विनि

^{१.२२४.३०}यस्त्वं मां सर्वशो हीनामुत्सृज्यासि गतः पुरा
तामेव लपितां गच्छ तरुणीं चारुहासिनीम्

^{१.२२४.३१}मन्दपाल उवाच

^{१.२२४.३२}न स्त्रीणां विद्यते किंचिदन्यत्र पुरुषान्तरात्
सापत्नकमृते लोके भवितव्यं हि तत्तथा

^{१.२२४.३३}सुव्रतापि हि कल्याणी सर्वलोकपरिश्रुता
अरुन्धती पर्यशङ्कद्वसिष्ठमृषिसत्तमम्

^{१.२२४.३४}विशुद्धभावमत्यन्तं सदा प्रियहिते रतम्
सप्तर्षिमध्यगं वीरमवमेने च तं मुनिम्

^{१.२२४.३५}अपध्यानेन सा तेन धूमारुणसमप्रभा
लक्ष्यालक्ष्या नाभिरूपा निमित्तमिव लक्ष्यते

^{१.२२४.३६}अपत्यहेतोः संप्राप्तं तथा त्वमपि मामिह
इष्टमेवंगते हित्वा सा तथैव च वर्तसे

^{१.२२४.३७}नैव भार्येति विश्वासः कार्यः पुंसा कथंचन
न हि कार्यमनुध्याति भार्या पुत्रवती सती

^{१.२२४.३८}वैशंपायन उवाच

^{१.२२४.३९}ततस्ते सर्व एवैनं पुत्राः सम्यगुपासिरे
स च तानात्मजान्राजन्नाश्वासयितुमारभत्