^{१२.१४.१}वैशंपायन उवाच

^{१२.१४.२}अव्याहरति कौन्तेये धर्मराजे युधिष्ठिरे
भ्रातॄणां ब्रुवतां तांस्तान्विविधान्वेदनिश्चयान्

^{१२.१४.३}महाभिजनसंपन्ना श्रीमत्यायतलोचना
अभ्यभाषत राजेन्द्रं द्रौपदी योषितां वरा

^{१२.१४.४}आसीनमृषभं राज्ञां भ्रातृभिः परिवारितम्
सिंहशार्दूलसदृशैर्वारणैरिव यूथपम्

^{१२.१४.५}अभिमानवती नित्यं विशेषेण युधिष्ठिरे
लालिता सततं राज्ञा धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी

^{१२.१४.६}आमन्त्र्य विपुलश्रोणी साम्ना परमवल्गुना
भर्तारमभिसंप्रेक्ष्य ततो वचनमब्रवीत्

^{१२.१४.७}इमे ते भ्रातरः पार्थ शुष्यन्त स्तोकका इव
वावाश्यमानास्तिष्ठन्ति न चैनानभिनन्दसे

^{१२.१४.८}नन्दयैतान्महाराज मत्तानिव महाद्विपान्
उपपन्नेन वाक्येन सततं दुःखभागिनः

^{१२.१४.९}कथं द्वैतवने राजन्पूर्वमुक्त्वा तथा वचः
भ्रातॄनेतान्स्म सहिताञ्शीतवातातपार्दितान्

^{१२.१४.१०}वयं दुर्योधनं हत्वा मृधे भोक्ष्याम मेदिनीम्
संपूर्णां सर्वकामानामाहवे विजयैषिणः

^{१२.१४.११}विरथांश्च रथान्कृत्वा निहत्य च महागजान्
संस्तीर्य च रथैर्भूमिं ससादिभिररिंदमाः

^{१२.१४.१२}यजतां विविधैर्यज्ञैः समृद्धैराप्तदक्षिणैः
वनवासकृतं दुःखं भविष्यति सुखाय नः

^{१२.१४.१३}इत्येतानेवमुक्त्वा त्वं स्वयं धर्मभृतां वर
कथमद्य पुनर्वीर विनिहंसि मनांस्युत

^{१२.१४.१४}न क्लीबो वसुधां भुङ्क्ते न क्लीबो धनमश्नुते
न क्लीबस्य गृहे पुत्रा मत्स्याः पङ्क इवासते

^{१२.१४.१५}नादण्डः क्षत्रियो भाति नादण्डो भूतिमश्नुते
नादण्डस्य प्रजा राज्ञः सुखमेधन्ति भारत

^{१२.१४.१६}मित्रता सर्वभूतेषु दानमध्ययनं तपः
ब्राह्मणस्यैष धर्मः स्यान्न राज्ञो राजसत्तम

^{१२.१४.१७}असतां प्रतिषेधश्च सतां च परिपालनम्
एष राज्ञां परो धर्मः समरे चापलायनम्

^{१२.१४.१८}यस्मिन्क्षमा च क्रोधश्च दानादाने भयाभये
निग्रहानुग्रहौ चोभौ स वै धर्मविदुच्यते

^{१२.१४.१९}न श्रुतेन न दानेन न सान्त्वेन न चेज्यया
त्वयेयं पृथिवी लब्धा नोत्कोचेन तथाप्युत

^{१२.१४.२०}यत्तद्बलममित्राणां तथा वीरसमुद्यतम्
हस्त्यश्वरथसंपन्नं त्रिभिरङ्गैर्महत्तरम्

^{१२.१४.२१}रक्षितं द्रोणकर्णाभ्यामश्वत्थाम्ना कृपेण च
तत्त्वया निहतं वीर तस्माद्भुङ्क्ष्व वसुंधराम्

^{१२.१४.२२}जम्बूद्वीपो महाराज नानाजनपदायुतः
त्वया पुरुषशार्दूल दण्डेन मृदितः प्रभो

^{१२.१४.२३}जम्बूद्वीपेन सदृशः क्रौञ्चद्वीपो नराधिप
अपरेण महामेरोर्दण्डेन मृदितस्त्वया

^{१२.१४.२४}क्रौञ्चद्वीपेन सदृशः शाकद्वीपो नराधिप
पूर्वेण तु महामेरोर्दण्डेन मृदितस्त्वया

^{१२.१४.२५}उत्तरेण महामेरोः शाकद्वीपेन संमितः
भद्राश्वः पुरुषव्याघ्र दण्डेन मृदितस्त्वया

^{१२.१४.२६}द्वीपाश्च सान्तरद्वीपा नानाजनपदालयाः
विगाह्य सागरं वीर दण्डेन मृदितास्त्वया

^{१२.१४.२७}एतान्यप्रतिमानि त्वं कृत्वा कर्माणि भारत
न प्रीयसे महाराज पूज्यमानो द्विजातिभिः

^{१२.१४.२८}स त्वं भ्रातॄनिमान्दृष्ट्वा प्रतिनन्दस्व भारत
ऋषभानिव संमत्तान्गजेन्द्रानूर्जितानिव

^{१२.१४.२९}अमरप्रतिमाः सर्वे शत्रुसाहाः परंतपाः
एकोऽपि हि सुखायैषां क्षमः स्यादिति मे मतिः

^{१२.१४.३०}किं पुनः पुरुषव्याघ्राः पतयो मे नरर्षभाः
समस्तानीन्द्रियाणीव शरीरस्य विचेष्टने

^{१२.१४.३१}अनृतं माब्रवीच्छ्वश्रूः सर्वज्ञा सर्वदर्शिनी
युधिष्ठिरस्त्वां पाञ्चालि सुखे धास्यत्यनुत्तमे

^{१२.१४.३२}हत्वा राजसहस्राणि बहून्याशुपराक्रमः
तद्व्यर्थं संप्रपश्यामि मोहात्तव जनाधिप

^{१२.१४.३३}येषामुन्मत्तको ज्येष्ठः सर्वे तस्योपचारिणः
तवोन्मादेन राजेन्द्र सोन्मादाः सर्वपाण्डवाः

^{१२.१४.३४}यदि हि स्युरनुन्मत्ता भ्रातरस्ते जनाधिप
बद्ध्वा त्वां नास्तिकैः सार्धं प्रशासेयुर्वसुंधराम्

^{१२.१४.३५}कुरुते मूढमेवं हि यः श्रेयो नाधिगच्छति
धूपैरञ्जनयोगैश्च नस्यकर्मभिरेव च
भेषजैः स चिकित्स्यः स्याद्य उन्मार्गेण गच्छति

^{१२.१४.३६}साहं सर्वाधमा लोके स्त्रीणां भरतसत्तम
तथा विनिकृतामित्रैर्याहमिच्छामि जीवितुम्

^{१२.१४.३७}एतेषां यतमानानामुत्पद्यन्ते तु संपदः
त्वं तु सर्वां महीं लब्ध्वा कुरुषे स्वयमापदम्

^{१२.१४.३८}यथास्तां संमतौ राज्ञां पृथिव्यां राजसत्तमौ
मान्धाता चाम्बरीषश्च तथा राजन्विराजसे

^{१२.१४.३९}प्रशाधि पृथिवीं देवीं प्रजा धर्मेण पालयन्
सपर्वतवनद्वीपां मा राजन्विमना भव

^{१२.१४.४०}यजस्व विविधैर्यज्ञैर्जुह्वन्नग्नीन्प्रयच्छ च
पुराणि भोगान्वासांसि द्विजातिभ्यो नृपोत्तम