^{१२.३१७.१}नारद उवाच

^{१२.३१७.२}अशोकं शोकनाशार्थं शास्त्रं शान्तिकरं शिवम्
निशम्य लभते बुद्धिं तां लब्ध्वा सुखमेधते

^{१२.३१७.३}शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च
दिवसे दिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम्

^{१२.३१७.४}तस्मादनिष्टनाशार्थमितिहासं निबोध मे
तिष्ठते चेद्वशे बुद्धिर्लभते शोकनाशनम्

^{१२.३१७.५}अनिष्टसंप्रयोगाच्च विप्रयोगात्प्रियस्य च
मनुष्या मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते अल्पबुद्धयः

^{१२.३१७.६}द्रव्येषु समतीतेषु ये गुणास्तान्न चिन्तयेत्
ताननाद्रियमाणस्य स्नेहबन्धः प्रमुच्यते

^{१२.३१७.७}दोषदर्शी भवेत्तत्र यत्र रागः प्रवर्तते
अनिष्टवद्धितं पश्येत्तथा क्षिप्रं विरज्यते

^{१२.३१७.८}नार्थो न धर्मो न यशो योऽतीतमनुशोचति
अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते

^{१२.३१७.९}गुणैर्भूतानि युज्यन्ते वियुज्यन्ते तथैव च
सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थानं हि विद्यते

^{१२.३१७.१०}मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति
दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ प्रपद्यते

^{१२.३१७.११}नाश्रु कुर्वन्ति ये बुद्ध्या दृष्ट्वा लोकेषु संततिम्
सम्यक्प्रपश्यतः सर्वं नाश्रुकर्मोपपद्यते

^{१२.३१७.१२}दुःखोपघाते शारीरे मानसे वाप्युपस्थिते
यस्मिन्न शक्यते कर्तुं यत्नस्तन्नानुचिन्तयेत्

^{१२.३१७.१३}भैषज्यमेतद्दुःखस्य यदेतन्नानुचिन्तयेत्
चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि प्रवर्धते

^{१२.३१७.१४}प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरमौषधैः
एतद्विज्ञानसामर्थ्यं न बालैः समतामियात्

^{१२.३१७.१५}अनित्यं यौवनं रूपं जीवितं द्रव्यसंचयः
आरोग्यं प्रियसंवासो गृध्येत्तत्र न पण्डितः

^{१२.३१७.१६}न जानपदिकं दुःखमेकः शोचितुमर्हति
अशोचन्प्रतिकुर्वीत यदि पश्येदुपक्रमम्

^{१२.३१७.१७}सुखाद्बहुतरं दुःखं जीविते नात्र संशयः
स्निग्धत्वं चेन्द्रियार्थेषु मोहान्मरणमप्रियम्

^{१२.३१७.१८}परित्यजति यो दुःखं सुखं वाप्युभयं नरः
अभ्येति ब्रह्म सोऽत्यन्तं न तं शोचन्ति पण्डिताः

^{१२.३१७.१९}दुःखमर्था हि त्यज्यन्ते पालने न च ते सुखाः
दुःखेन चाधिगम्यन्ते नाशमेषां न चिन्तयेत्

^{१२.३१७.२०}अन्यामन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिकीं नराः
अतृप्ता यान्ति विध्वंसं संतोषं यान्ति पण्डिताः

^{१२.३१७.२१}सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं हि जीवितम्

^{१२.३१७.२२}अन्तो नास्ति पिपासायास्तुष्टिस्तु परमं सुखम्
तस्मात्संतोषमेवेह धनं पश्यन्ति पण्डिताः

^{१२.३१७.२३}निमेषमात्रमपि हि वयो गच्छन्न तिष्ठति
स्वशरीरेष्वनित्येषु नित्यं किमनुचिन्तयेत्

^{१२.३१७.२४}भूतेष्वभावं संचिन्त्य ये बुद्ध्वा तमसः परम्
न शोचन्ति गताध्वानः पश्यन्तः परमां गतिम्

^{१२.३१७.२५}संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम्
व्याघ्रः पशुमिवासाद्य मृत्युरादाय गच्छति

^{१२.३१७.२६}अथाप्युपायं संपश्येद्दुःखस्य परिमोक्षणे
अशोचन्नारभेतैव युक्तश्चाव्यसनी भवेत्

^{१२.३१७.२७}शब्दे स्पर्शे च रूपे च गन्धेषु च रसेषु च
नोपभोगात्परं किंचिद्धनिनो वाधनस्य वा

^{१२.३१७.२८}प्राक्संप्रयोगाद्भूतानां नास्ति दुःखमनामयम्
विप्रयोगात्तु सर्वस्य न शोचेत्प्रकृतिस्थितः

^{१२.३१७.२९}धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च विद्यया

^{१२.३१७.३०}प्रणयं प्रतिसंहृत्य संस्तुतेष्वितरेषु च
विचरेदसमुन्नद्धः स सुखी स च पण्डितः

^{१२.३१७.३१}अध्यात्मरतिरासीनो निरपेक्षो निरामिषः
आत्मनैव सहायेन यश्चरेत्स सुखी भवेत्