^{१२.३२४.१}युधिष्ठिर उवाच

^{१२.३२४.२}यदा भक्तो भगवत आसीद्राजा महावसुः
किमर्थं स परिभ्रष्टो विवेश विवरं भुवः

^{१२.३२४.३}भीष्म उवाच

^{१२.३२४.४}अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
ऋषीणां चैव संवादं त्रिदशानां च भारत

^{१२.३२४.५}अजेन यष्टव्यमिति देवाः प्राहुर्द्विजोत्तमान्
स च छागो ह्यजो ज्ञेयो नान्यः पशुरिति स्थितिः

^{१२.३२४.६}ऋषय ऊचुः

^{१२.३२४.७}बीजैर्यज्ञेषु यष्टव्यमिति वै वैदिकी श्रुतिः
अजसंज्ञानि बीजानि छागं न घ्नन्तुमर्हथ

^{१२.३२४.८}नैष धर्मः सतां देवा यत्र वध्येत वै पशुः
इदं कृतयुगं श्रेष्ठं कथं वध्येत वै पशुः

^{१२.३२४.९}भीष्म उवाच

^{१२.३२४.१०}तेषां संवदतामेवमृषीणां विबुधैः सह
मार्गागतो नृपश्रेष्ठस्तं देशं प्राप्तवान्वसुः
अन्तरिक्षचरः श्रीमान्समग्रबलवाहनः

^{१२.३२४.११}तं दृष्ट्वा सहसायान्तं वसुं ते त्वन्तरिक्षगम्
ऊचुर्द्विजातयो देवानेष छेत्स्यति संशयम्

^{१२.३२४.१२}यज्वा दानपतिः श्रेष्ठः सर्वभूतहितप्रियः
कथं स्विदन्यथा ब्रूयाद्वाक्यमेष महान्वसुः

^{१२.३२४.१३}एवं ते संविदं कृत्वा विबुधा ऋषयस्तथा
अपृच्छन्सहसाभ्येत्य वसुं राजानमन्तिकात्

^{१२.३२४.१४}भो राजन्केन यष्टव्यमजेनाहोस्विदौषधैः
एतन्नः संशयं छिन्धि प्रमाणं नो भवान्मतः

^{१२.३२४.१५}स तान्कृताञ्जलिर्भूत्वा परिपप्रच्छ वै वसुः
कस्य वः को मतः पक्षो ब्रूत सत्यं समागताः

^{१२.३२४.१६}ऋषय ऊचुः

^{१२.३२४.१७}धान्यैर्यष्टव्यमित्येष पक्षोऽस्माकं नराधिप
देवानां तु पशुः पक्षो मतो राजन्वदस्व नः

^{१२.३२४.१८}भीष्म उवाच

^{१२.३२४.१९}देवानां तु मतं ज्ञात्वा वसुना पक्षसंश्रयात्
छागेनाजेन यष्टव्यमेवमुक्तं वचस्तदा

^{१२.३२४.२०}कुपितास्ते ततः सर्वे मुनयः सूर्यवर्चसः
ऊचुर्वसुं विमानस्थं देवपक्षार्थवादिनम्

^{१२.३२४.२१}सुरपक्षो गृहीतस्ते यस्मात्तस्माद्दिवः पत
अद्य प्रभृति ते राजन्नाकाशे विहता गतिः
अस्मच्छापाभिघातेन महीं भित्त्वा प्रवेक्ष्यसि

^{१२.३२४.२२}ततस्तस्मिन्मुहूर्तेऽथ राजोपरिचरस्तदा
अधो वै संबभूवाशु भूमेर्विवरगो नृपः
स्मृतिस्त्वेनं न प्रजहौ तदा नारायणाज्ञया

^{१२.३२४.२३}देवास्तु सहिताः सर्वे वसोः शापविमोक्षणम्
चिन्तयामासुरव्यग्राः सुकृतं हि नृपस्य तत्

^{१२.३२४.२४}अनेनास्मत्कृते राज्ञा शापः प्राप्तो महात्मना
अस्य प्रतिप्रियं कार्यं सहितैर्नो दिवौकसः

^{१२.३२४.२५}इति बुद्ध्या व्यवस्याशु गत्वा निश्चयमीश्वराः
ऊचुस्तं हृष्टमनसो राजोपरिचरं तदा

^{१२.३२४.२६}ब्रह्मण्यदेवं त्वं भक्तः सुरासुरगुरुं हरिम्
कामं स तव तुष्टात्मा कुर्याच्छापविमोक्षणम्

^{१२.३२४.२७}मानना तु द्विजातीनां कर्तव्या वै महात्मनाम्
अवश्यं तपसा तेषां फलितव्यं नृपोत्तम

^{१२.३२४.२८}यतस्त्वं सहसा भ्रष्ट आकाशान्मेदिनीतलम्
एकं त्वनुग्रहं तुभ्यं दद्मो वै नृपसत्तम

^{१२.३२४.२९}यावत्त्वं शापदोषेण कालमासिष्यसेऽनघ
भूमेर्विवरगो भूत्वा तावन्तं कालमाप्स्यसि
यज्ञेषु सुहुतां विप्रैर्वसोर्धारां महात्मभिः

^{१२.३२४.३०}प्राप्स्यसेऽस्मदनुध्यानान्मा च त्वां ग्लानिरास्पृशेत्
न क्षुत्पिपासे राजेन्द्र भूमेश्छिद्रे भविष्यतः

^{१२.३२४.३१}वसोर्धारानुपीतत्वात्तेजसाप्यायितेन च
स देवोऽस्मद्वरात्प्रीतो ब्रह्मलोकं हि नेष्यति

^{१२.३२४.३२}एवं दत्त्वा वरं राज्ञे सर्वे तत्र दिवौकसः
गताः स्वभवनं देवा ऋषयश्च तपोधनाः

^{१२.३२४.३३}चक्रे च सततं पूजां विष्वक्सेनाय भारत
जप्यं जगौ च सततं नारायणमुखोद्गतम्

^{१२.३२४.३४}तत्रापि पञ्चभिर्यज्ञैः पञ्चकालानरिंदम
अयजद्धरिं सुरपतिं भूमेर्विवरगोऽपि सन्

^{१२.३२४.३५}ततोऽस्य तुष्टो भगवान्भक्त्या नारायणो हरिः
अनन्यभक्तस्य सतस्तत्परस्य जितात्मनः

^{१२.३२४.३६}वरदो भगवान्विष्णुः समीपस्थं द्विजोत्तमम्
गरुत्मन्तं महावेगमाबभाषे स्मयन्निव

^{१२.३२४.३७}द्विजोत्तम महाभाग गम्यतां वचनान्मम
सम्राड्राजा वसुर्नाम धर्मात्मा मां समाश्रितः

^{१२.३२४.३८}ब्राह्मणानां प्रकोपेन प्रविष्टो वसुधातलम्
मानितास्ते तु विप्रेन्द्रास्त्वं तु गच्छ द्विजोत्तम

^{१२.३२४.३९}भूमेर्विवरसंगुप्तं गरुडेह ममाज्ञया
अधश्चरं नृपश्रेष्ठं खेचरं कुरु माचिरम्

^{१२.३२४.४०}गरुत्मानथ विक्षिप्य पक्षौ मारुतवेगवान्
विवेश विवरं भूमेर्यत्रास्ते वाग्यतो वसुः

^{१२.३२४.४१}तत एनं समुत्क्षिप्य सहसा विनतासुतः
उत्पपात नभस्तूर्णं तत्र चैनममुञ्चत

^{१२.३२४.४२}तस्मिन्मुहूर्ते संजज्ञे राजोपरिचरः पुनः
सशरीरो गतश्चैव ब्रह्मलोकं नृपोत्तमः

^{१२.३२४.४३}एवं तेनापि कौन्तेय वाग्दोषाद्देवताज्ञया
प्राप्ता गतिरयज्वार्हा द्विजशापान्महात्मना

^{१२.३२४.४४}केवलं पुरुषस्तेन सेवितो हरिरीश्वरः
ततः शीघ्रं जहौ शापं ब्रह्मलोकमवाप च

^{१२.३२४.४५}एतत्ते सर्वमाख्यातं ते भूता मानवा यथा
नारदोऽपि यथा श्वेतं द्वीपं स गतवानृषिः
तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप