^{३.२६३.१}मार्कण्डेय उवाच

^{३.२६३.२}सखा दशरथस्यासीज्जटायुररुणात्मजः
गृध्रराजो महावीर्यः संपातिर्यस्य सोदरः

^{३.२६३.३}स ददर्श तदा सीतां रावणाङ्कगतां स्नुषाम्
क्रोधादभ्यद्रवत्पक्षी रावणं राक्षसेश्वरम्

^{३.२६३.४}अथैनमब्रवीद्गृध्रो मुञ्च मुञ्चेति मैथिलीम्
ध्रियमाणे मयि कथं हरिष्यसि निशाचर
न हि मे मोक्ष्यसे जीवन्यदि नोत्सृजसे वधूम्

^{३.२६३.५}उक्त्वैवं राक्षसेन्द्रं तं चकर्त नखरैर्भृशम्
पक्षतुण्डप्रहारैश्च बहुशो जर्जरीकृतः
चक्षार रुधिरं भूरि गिरिः प्रस्रवणैरिव

^{३.२६३.६}स वध्यमानो गृध्रेण रामप्रियहितैषिणा
खड्गमादाय चिच्छेद भुजौ तस्य पतत्रिणः

^{३.२६३.७}निहत्य गृध्रराजं स छिन्नाभ्रशिखरोपमम्
ऊर्ध्वमाचक्रमे सीतां गृहीत्वाङ्केन राक्षसः

^{३.२६३.८}यत्र यत्र तु वैदेही पश्यत्याश्रममण्डलम्
सरो वा सरितं वापि तत्र मुञ्चति भूषणम्

^{३.२६३.९}सा ददर्श गिरिप्रस्थे पञ्च वानरपुंगवान्
तत्र वासो महद्दिव्यमुत्ससर्ज मनस्विनी

^{३.२६३.१०}तत्तेषां वानरेन्द्राणां पपात पवनोद्धुतम्
मध्ये सुपीतं पञ्चानां विद्युन्मेघान्तरे यथा

^{३.२६३.११}एवं हृतायां वैदेह्यां रामो हत्वा महामृगम्
निवृत्तो ददृशे धीमान्भ्रातरं लक्ष्मणं तदा

^{३.२६३.१२}कथमुत्सृज्य वैदेहीं वने राक्षससेविते
इत्येवं भ्रातरं दृष्ट्वा प्राप्तोऽसीति व्यगर्हयत्

^{३.२६३.१३}मृगरूपधरेणाथ रक्षसा सोऽपकर्षणम्
भ्रातुरागमनं चैव चिन्तयन्पर्यतप्यत

^{३.२६३.१४}गर्हयन्नेव रामस्तु त्वरितस्तं समासदत्
अपि जीवति वैदेही नेति पश्यामि लक्ष्मण

^{३.२६३.१५}तस्य तत्सर्वमाचख्यौ सीताया लक्ष्मणो वचः
यदुक्तवत्यसदृशं वैदेही पश्चिमं वचः

^{३.२६३.१६}दह्यमानेन तु हृदा रामोऽभ्यपतदाश्रमम्
स ददर्श तदा गृध्रं निहतं पर्वतोपमम्

^{३.२६३.१७}राक्षसं शङ्कमानस्तु विकृष्य बलवद्धनुः
अभ्यधावत काकुत्स्थस्ततस्तं सहलक्ष्मणः

^{३.२६३.१८}स तावुवाच तेजस्वी सहितौ रामलक्ष्मणौ
गृध्रराजोऽस्मि भद्रं वां सखा दशरथस्य ह

^{३.२६३.१९}तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संगृह्य धनुषी शुभे
कोऽयं पितरमस्माकं नाम्नाहेत्यूचतुश्च तौ

^{३.२६३.२०}ततो ददृशतुस्तौ तं छिन्नपक्षद्वयं तथा
तयोः शशंस गृध्रस्तु सीतार्थे रावणाद्वधम्

^{३.२६३.२१}अपृच्छद्राघवो गृध्रं रावणः कां दिशं गतः
तस्य गृध्रः शिरःकम्पैराचचक्षे ममार च

^{३.२६३.२२}दक्षिणामिति काकुत्स्थो विदित्वास्य तदिङ्गितम्
संस्कारं लम्भयामास सखायं पूजयन्पितुः

^{३.२६३.२३}ततो दृष्ट्वाश्रमपदं व्यपविद्धबृसीघटम्
विध्वस्तकलशं शून्यं गोमायुबलसेवितम्

^{३.२६३.२४}दुःखशोकसमाविष्टौ वैदेहीहरणार्दितौ
जग्मतुर्दण्डकारण्यं दक्षिणेन परंतपौ

^{३.२६३.२५}वने महति तस्मिंस्तु रामः सौमित्रिणा सह
ददर्श मृगयूथानि द्रवमाणानि सर्वशः
शब्दं च घोरं सत्त्वानां दावाग्नेरिव वर्धतः

^{३.२६३.२६}अपश्येतां मुहूर्ताच्च कबन्धं घोरदर्शनम्
मेघपर्वतसंकाशं शालस्कन्धं महाभुजम्
उरोगतविशालाक्षं महोदरमहामुखम्

^{३.२६३.२७}यदृच्छयाथ तद्रक्षः करे जग्राह लक्ष्मणम्
विषादमगमत्सद्यः सौमित्रिरथ भारत

^{३.२६३.२८}स राममभिसंप्रेक्ष्य कृष्यते येन तन्मुखम्
विषण्णश्चाब्रवीद्रामं पश्यावस्थामिमां मम

^{३.२६३.२९}हरणं चैव वैदेह्या मम चायमुपप्लवः
राज्यभ्रंशश्च भवतस्तातस्य मरणं तथा

^{३.२६३.३०}नाहं त्वां सह वैदेह्या समेतं कोसलागतम्
द्रक्ष्यामि पृथिवीराज्ये पितृपैतामहे स्थितम्

^{३.२६३.३१}द्रक्ष्यन्त्यार्यस्य धन्या ये कुशलाजशमीलवैः
अभिषिक्तस्य वदनं सोमं साभ्रलवं यथा

^{३.२६३.३२}एवं बहुविधं धीमान्विललाप स लक्ष्मणः
तमुवाचाथ काकुत्स्थः संभ्रमेष्वप्यसंभ्रमः

^{३.२६३.३३}मा विषीद नरव्याघ्र नैष कश्चिन्मयि स्थिते
छिन्ध्यस्य दक्षिणं बाहुं छिन्नः सव्यो मया भुजः

^{३.२६३.३४}इत्येवं वदता तस्य भुजो रामेण पातितः
खड्गेन भृशतीक्ष्णेन निकृत्तस्तिलकाण्डवत्

^{३.२६३.३५}ततोऽस्य दक्षिणं बाहुं खड्गेनाजघ्निवान्बली
सौमित्रिरपि संप्रेक्ष्य भ्रातरं राघवं स्थितम्

^{३.२६३.३६}पुनरभ्याहनत्पार्श्वे तद्रक्षो लक्ष्मणो भृशम्
गतासुरपतद्भूमौ कबन्धः सुमहांस्ततः

^{३.२६३.३७}तस्य देहाद्विनिःसृत्य पुरुषो दिव्यदर्शनः
ददृशे दिवमास्थाय दिवि सूर्य इव ज्वलन्

^{३.२६३.३८}पप्रच्छ रामस्तं वाग्मी कस्त्वं प्रब्रूहि पृच्छतः
कामया किमिदं चित्रमाश्चर्यं प्रतिभाति मे

^{३.२६३.३९}तस्याचचक्षे गन्धर्वो विश्वावसुरहं नृप
प्राप्तो ब्रह्मानुशापेन योनिं राक्षससेविताम्

^{३.२६३.४०}रावणेन हृता सीता राज्ञा लङ्कानिवासिना
सुग्रीवमभिगच्छस्व स ते साह्यं करिष्यति

^{३.२६३.४१}एषा पम्पा शिवजला हंसकारण्डवायुता
ऋश्यमूकस्य शैलस्य संनिकर्षे तटाकिनी

^{३.२६३.४२}संवसत्यत्र सुग्रीवश्चतुर्भिः सचिवैः सह
भ्राता वानरराजस्य वालिनो हेममालिनः

^{३.२६३.४३}एतावच्छक्यमस्माभिर्वक्तुं द्रष्टासि जानकीम्
ध्रुवं वानरराजस्य विदितो रावणालयः

^{३.२६३.४४}इत्युक्त्वान्तर्हितो दिव्यः पुरुषः स महाप्रभः
विस्मयं जग्मतुश्चोभौ तौ वीरौ रामलक्ष्मणौ