^{६.७२.१}धृतराष्ट्र उवाच

^{६.७२.२}एवं बहुगुणं सैन्यमेवं बहुविधं परम्
व्यूढमेवं यथाशास्त्रममोघं चैव संजय

^{६.७२.३}पुष्टमस्माकमत्यन्तमभिकामं च नः सदा
प्रह्वमव्यसनोपेतं पुरस्ताद्दृष्टविक्रमम्

^{६.७२.४}नातिवृद्धमबालं च न कृशं न च पीवरम्
लघुवृत्तायतप्रायं सारगात्रमनामयम्

^{६.७२.५}आत्तसंनाहशस्त्रं च बहुशस्त्रपरिग्रहम्
असियुद्धे नियुद्धे च गदायुद्धे च कोविदम्

^{६.७२.६}प्रासर्ष्टितोमरेष्वाजौ परिघेष्वायसेषु च
भिण्डिपालेषु शक्तीषु मुसलेषु च सर्वशः

^{६.७२.७}कम्पनेषु च चापेषु कणपेषु च सर्वशः
क्षेपणीषु च चित्रासु मुष्टियुद्धेषु कोविदम्

^{६.७२.८}अपरोक्षं च विद्यासु व्यायामेषु कृतश्रमम्
शस्त्रग्रहणविद्यासु सर्वासु परिनिष्ठितम्

^{६.७२.९}आरोहे पर्यवस्कन्दे सरणे सान्तरप्लुते
सम्यक्प्रहरणे याने व्यपयाने च कोविदम्

^{६.७२.१०}नागाश्वरथयानेषु बहुशः सुपरीक्षितम्
परीक्ष्य च यथान्यायं वेतनेनोपपादितम्

^{६.७२.११}न गोष्ठ्या नोपचारेण न च बन्धुनिमित्ततः
न सौहृदबलैश्चापि नाकुलीनपरिग्रहैः

^{६.७२.१२}समृद्धजनमार्यं च तुष्टसत्कृतबान्धवम्
कृतोपकारभूयिष्ठं यशस्वि च मनस्वि च

^{६.७२.१३}सजयैश्च नरैर्मुख्यैर्बहुशो मुख्यकर्मभिः
लोकपालोपमैस्तात पालितं लोकविश्रुतैः

^{६.७२.१४}बहुभिः क्षत्रियैर्गुप्तं पृथिव्यां लोकसंमतैः
अस्मानभिगतैः कामात्सबलैः सपदानुगैः

^{६.७२.१५}महोदधिमिवापूर्णमापगाभिः समन्ततः
अपक्षैः पक्षसंकाशै रथैर्नागैश्च संवृतम्

^{६.७२.१६}नानायोधजलं भीमं वाहनोर्मितरङ्गिणम्
क्षेपण्यसिगदाशक्तिशरप्राससमाकुलम्

^{६.७२.१७}ध्वजभूषणसंबाधं रत्नपट्टेन संचितम्
वाहनैः परिसर्पद्भिर्वायुवेगविकम्पितम्

^{६.७२.१८}अपारमिव गर्जन्तं सागरप्रतिमं महत्
द्रोणभीष्माभिसंगुप्तं गुप्तं च कृतवर्मणा

^{६.७२.१९}कृपदुःशासनाभ्यां च जयद्रथमुखैस्तथा
भगदत्तविकर्णाभ्यां द्रौणिसौबलबाह्लिकैः

^{६.७२.२०}गुप्तं प्रवीरैर्लोकस्य सारवद्भिर्महात्मभिः
यदहन्यत संग्रामे दिष्टमेतत्पुरातनम्

^{६.७२.२१}नैतादृशं समुद्योगं दृष्टवन्तोऽथ मानुषाः
ऋषयो वा महाभागाः पुराणा भुवि संजय

^{६.७२.२२}ईदृशो हि बलौघस्तु युक्तः शस्त्रास्त्रसंपदा
वध्यते यत्र संग्रामे किमन्यद्भागधेयतः

^{६.७२.२३}विपरीतमिदं सर्वं प्रतिभाति स्म संजय
यत्रेदृशं बलं घोरं नातरद्युधि पाण्डवान्

^{६.७२.२४}अथ वा पाण्डवार्थाय देवास्तत्र समागताः
युध्यन्ते मामकं सैन्यं यदवध्यन्त संजय

^{६.७२.२५}उक्तो हि विदुरेणेह हितं पथ्यं च संजय
न च गृह्णाति तन्मन्दः पुत्रो दुर्योधनो मम

^{६.७२.२६}तस्य मन्ये मतिः पूर्वं सर्वज्ञस्य महात्मनः
आसीद्यथागतं तात येन दृष्टमिदं पुरा

^{६.७२.२७}अथ वा भाव्यमेवं हि संजयैतेन सर्वथा
पुरा धात्रा यथा सृष्टं तत्तथा न तदन्यथा