^{७.६८.१}संजय उवाच

^{७.६८.२}हते सुदक्षिणे राजन्वीरे चैव श्रुतायुधे
जवेनाभ्यद्रवन्पार्थं कुपिताः सैनिकास्तव

^{७.६८.३}अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः
अभ्यवर्षंस्ततो राजञ्शरवर्षैर्धनंजयम्

^{७.६८.४}तेषां षष्टिशतानार्यान्प्रामथ्नात्पाण्डवः शरैः
ते स्म भीताः पलायन्त व्याघ्रात्क्षुद्रमृगा इव

^{७.६८.५}ते निवृत्य पुनः पार्थं सर्वतः पर्यवारयन्
रणे सपत्नान्निघ्नन्तं जिगीषन्तन्परान्युधि

^{७.६८.६}तेषामापततां तूर्णं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः
शिरांसि पातयामास बाहूंश्चैव धनंजयः

^{७.६८.७}शिरोभिः पतितैस्तत्र भूमिरासीन्निरन्तरा
अभ्रच्छायेव चैवासीद्ध्वाङ्क्षगृध्रवडैर्युधि

^{७.६८.८}तेषु तूत्साद्यमानेषु क्रोधामर्षसमन्वितौ
श्रुतायुश्चाच्युतायुश्च धनंजयमयुध्यताम्

^{७.६८.९}बलिनौ स्पर्धिनौ वीरौ कुलजौ बाहुशालिनौ
तावेनं शरवर्षाणि सव्यदक्षिणमस्यताम्

^{७.६८.१०}त्वरायुक्तौ महाराज प्रार्थयानौ महद्यशः
अर्जुनस्य वधप्रेप्सू पुत्रार्थे तव धन्विनौ

^{७.६८.११}तावर्जुनं सहस्रेण पत्रिणां नतपर्वणाम्
पूरयामासतुः क्रुद्धौ तडागं जलदौ यथा

^{७.६८.१२}श्रुतायुश्च ततः क्रुद्धस्तोमरेण धनंजयम्
आजघान रथश्रेष्ठः पीतेन निशितेन च

^{७.६८.१३}सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः
आजगाम परं मोहं मोहयन्केशवं रणे

^{७.६८.१४}एतस्मिन्नेव काले तु सोऽच्युतायुर्महारथः
शूलेन भृशतीक्ष्णेन ताडयामास पाण्डवम्

^{७.६८.१५}क्षते क्षारं स हि ददौ पाण्डवस्य महात्मनः
पार्थोऽपि भृशसंविद्धो ध्वजयष्टिं समाश्रितः

^{७.६८.१६}ततः सर्वस्य सैन्यस्य तावकस्य विशां पते
सिंहनादो महानासीद्धतं मत्वा धनंजयम्

^{७.६८.१७}कृष्णश्च भृशसंतप्तो दृष्ट्वा पार्थं विचेतसम्
आश्वासयत्सुहृद्याभिर्वाग्भिस्तत्र धनंजयम्

^{७.६८.१८}ततस्तौ रथिनां श्रेष्ठौ लब्धलक्षौ धनंजयम्
वासुदेवं च वार्ष्णेयं शरवर्षैः समन्ततः

^{७.६८.१९}सचक्रकूबररथं साश्वध्वजपताकिनम्
अदृश्यं चक्रतुर्युद्धे तदद्भुतमिवाभवत्

^{७.६८.२०}प्रत्याश्वस्तस्तु बीभत्सुः शनकैरिव भारत
प्रेतराजपुरं प्राप्य पुनः प्रत्यागतो यथा

^{७.६८.२१}संछन्नं शरजालेन रथं दृष्ट्वा सकेशवम्
शत्रू चाभिमुखौ दृष्ट्वा दीप्यमानाविवानलौ

^{७.६८.२२}प्रादुश्चक्रे ततः पार्थः शाक्रमस्त्रं महारथः
तस्मादासन्सहस्राणि शराणां नतपर्वणाम्

^{७.६८.२३}ते जघ्नुस्तौ महेष्वासौ ताभ्यां सृष्टांश्च सायकान्
विचेरुराकाशगताः पार्थबाणविदारिताः

^{७.६८.२४}प्रतिहत्य शरांस्तूर्णं शरवेगेन पाण्डवः
प्रतस्थे तत्र तत्रैव योधयन्वै महारथान्

^{७.६८.२५}तौ च फल्गुनबाणौघैर्विबाहुशिरसौ कृतौ
वसुधामन्वपद्येतां वातनुन्नाविव द्रुमौ

^{७.६८.२६}श्रुतायुषश्च निधनं वधश्चैवाच्युतायुषः
लोकविस्मापनमभूत्समुद्रस्येव शोषणम्

^{७.६८.२७}तयोः पदानुगान्हत्वा पुनः पञ्चशतान्रथान्
अभ्यगाद्भारतीं सेनां निघ्नन्पार्थो वरान्वरान्

^{७.६८.२८}श्रुतायुषं च निहतं प्रेक्ष्य चैवाच्युतायुषम्
अयुतायुश्च संक्रुद्धो दीर्घायुश्चैव भारत

^{७.६८.२९}पुत्रौ तयोर्नरश्रेष्ठौ कौन्तेयं प्रतिजग्मतुः
किरन्तौ विविधान्बाणान्पितृव्यसनकर्शितौ

^{७.६८.३०}तावर्जुनो मुहूर्तेन शरैः संनतपर्वभिः
प्रेषयत्परमक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति

^{७.६८.३१}लोडयन्तमनीकानि द्विपं पद्मसरो यथा
नाशक्नुवन्वारयितुं पार्थं क्षत्रियपुंगवाः

^{७.६८.३२}अङ्गास्तु गजवारेण पाण्डवं पर्यवारयन्
क्रुद्धाः सहस्रशो राजञ्शिक्षिता हस्तिसादिनः

^{७.६८.३३}दुर्योधनसमादिष्टाः कुञ्जरैः पर्वतोपमैः
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च कलिङ्गप्रमुखा नृपाः

^{७.६८.३४}तेषामापततां शीघ्रं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः
निचकर्त शिरांस्युग्रौ बाहूनपि सुभूषणान्

^{७.६८.३५}तैः शिरोभिर्मही कीर्णा बाहुभिश्च सहाङ्गदैः
बभौ कनकपाषाणा भुजगैरिव संवृता

^{७.६८.३६}बाहवो विशिखैश्छिन्नाः शिरांस्युन्मथितानि च
च्यवमानान्यदृश्यन्त द्रुमेभ्य इव पक्षिणः

^{७.६८.३७}शरैः सहस्रशो विद्धा द्विपाः प्रस्रुतशोणिताः
व्यदृश्यन्ताद्रयः काले गैरिकाम्बुस्रवा इव

^{७.६८.३८}निहताः शेरते स्मान्ये बीभत्सोर्निशितैः शरैः
गजपृष्ठगता म्लेच्छा नानाविकृतदर्शनाः

^{७.६८.३९}नानावेषधरा राजन्नानाशस्त्रौघसंवृताः
रुधिरेणानुलिप्ताङ्गा भान्ति चित्रैः शरैर्हताः

^{७.६८.४०}शोणितं निर्वमन्ति स्म द्विपाः पार्थशराहताः
सहस्रशश्छिन्नगात्राः सारोहाः सपदानुगाः

^{७.६८.४१}चुक्रुशुश्च निपेतुश्च बभ्रमुश्चापरे दिशः
भृशं त्रस्ताश्च बहुधा स्वानेन ममृदुर्गजाः
सान्तरायुधिका मत्ता द्विपास्तीक्ष्णविषोपमाः

^{७.६८.४२}विदन्त्यसुरमायां ये सुघोरा घोरचक्षुषः
यवनाः पारदाश्चैव शकाश्च सुनिकैः सह

^{७.६८.४३}गोयोनिप्रभवा म्लेच्छाः कालकल्पाः प्रहारिणः
दार्वाभिसारा दरदाः पुण्ड्राश्च सह बाह्लिकैः

^{७.६८.४४}न ते स्म शक्याः संख्यातुं व्राताः शतसहस्रशः
वृष्टिस्तथाविधा ह्यासीच्छलभानामिवायतिः

^{७.६८.४५}अभ्रच्छायामिव शरैः सैन्ये कृत्वा धनंजयः
मुण्डार्धमुण्डजटिलानशुचीञ्जटिलाननान्
म्लेच्छानशातयत्सर्वान्समेतानस्त्रमायया

^{७.६८.४६}शरैश्च शतशो विद्धास्ते संघाः संघचारिणः
प्राद्रवन्त रणे भीता गिरिगह्वरवासिनः

^{७.६८.४७}गजाश्वसादिम्लेच्छानां पतितानां शतैः शरैः
वडाः कङ्का वृका भूमावपिबन्रुधिरं मुदा

^{७.६८.४८}पत्त्यश्वरथनागैश्च प्रच्छन्नकृतसंक्रमाम्
शरवर्षप्लवां घोरां केशशैवलशाड्वलाम्
प्रावर्तयन्नदीमुग्रां शोणितौघतरङ्गिणीम्

^{७.६८.४९}शिरस्त्राणक्षुद्रमत्स्यां युगान्ते कालसंभृताम्
अकरोद्गजसंबाधां नदीमुत्तरशोणिताम्
देहेभ्यो राजपुत्राणां नागाश्वरथसादिनाम्

^{७.६८.५०}यथा स्थलं च निम्नं च न स्याद्वर्षति वासवे
तथासीत्पृथिवी सर्वा शोणितेन परिप्लुता

^{७.६८.५१}षट्सहस्रान्वरान्वीरान्पुनर्दशशतान्वरान्
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः

^{७.६८.५२}शरैः सहस्रशो विद्धा विधिवत्कल्पिता द्विपाः
शेरते भूमिमासाद्य शैला वज्रहता इव

^{७.६८.५३}स वाजिरथमातङ्गान्निघ्नन्व्यचरदर्जुनः
प्रभिन्न इव मातङ्गो मृद्नन्नडवनं यथा

^{७.६८.५४}भूरिद्रुमलतागुल्मं शुष्केन्धनतृणोलपम्
निर्दहेदनलोऽरण्यं यथा वायुसमीरितः

^{७.६८.५५}सैन्यारण्यं तव तथा कृष्णानिलसमीरितः
शरार्चिरदहत्क्रुद्धः पाण्डवाग्निर्धनंजयः

^{७.६८.५६}शून्यान्कुर्वन्रथोपस्थान्मानवैः संस्तरन्महीम्
प्रानृत्यदिव संबाधे चापहस्तो धनंजयः

^{७.६८.५७}वज्रकल्पैः शरैर्भूमिं कुर्वन्नुत्तरशोणिताम्
प्राविशद्भारतीं सेनां संक्रुद्धो वै धनंजयः
तं श्रुतायुस्तथाम्बष्ठो व्रजमानं न्यवारयत्

^{७.६८.५८}तस्यार्जुनः शरैस्तीक्ष्णैः कङ्कपत्रपरिच्छदैः
न्यपातयद्धयाञ्शीघ्रं यतमानस्य मारिष
धनुश्चास्यापरैश्छित्त्वा शरैः पार्थो विचक्रमे

^{७.६८.५९}अम्बष्ठस्तु गदां गृह्य क्रोधपर्याकुलेक्षणः
आससाद रणे पार्थं केशवं च महारथम्

^{७.६८.६०}ततः स प्रहसन्वीरो गदामुद्यम्य भारत
रथमावार्य गदया केशवं समताडयत्

^{७.६८.६१}गदया ताडितं दृष्ट्वा केशवं परवीरहा
अर्जुनो भृशसंक्रुद्धः सोऽम्बष्ठं प्रति भारत

^{७.६८.६२}ततः शरैर्हेमपुङ्खैः सगदं रथिनां वरम्
छादयामास समरे मेघः सूर्यमिवोदितम्

^{७.६८.६३}ततोऽपरैः शरैश्चापि गदां तस्य महात्मनः
अचूर्णयत्तदा पार्थस्तदद्भुतमिवाभवत्

^{७.६८.६४}अथ तां पतितां दृष्ट्वा गृह्यान्यां महतीं गदाम्
अर्जुनं वासुदेवं च पुनः पुनरताडयत्

^{७.६८.६५}तस्यार्जुनः क्षुरप्राभ्यां सगदावुद्यतौ भुजौ
चिच्छेदेन्द्रध्वजाकारौ शिरश्चान्येन पत्रिणा

^{७.६८.६६}स पपात हतो राजन्वसुधामनुनादयन्
इन्द्रध्वज इवोत्सृष्टो यन्त्रनिर्मुक्तबन्धनः

^{७.६८.६७}रथानीकावगाढश्च वारणाश्वशतैर्वृतः
सोऽदृश्यत तदा पार्थो घनैः सूर्य इवावृतः