^{७.८३.१}संजय उवाच

^{७.८३.२}द्रौपदेयान्महेष्वासान्सौमदत्तिर्महायशाः
एकैकं पञ्चभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध सप्तभिः

^{७.८३.३}ते पीडिता भृशं तेन रौद्रेण सहसा विभो
प्रमूढा नैव विविदुर्मृधे कृत्यं स्म किंचन

^{७.८३.४}नाकुलिस्तु शतानीकः सौमदत्तिं नरर्षभम्
द्वाभ्यां विद्ध्वानदद्धृष्टः शराभ्यां शत्रुतापनः

^{७.८३.५}तथेतरे रणे यत्तास्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः
विव्यधुः समरे तूर्णं सौमदत्तिममर्षणम्

^{७.८३.६}स तान्प्रति महाराज चिक्षिपे पञ्च सायकान्
एकैकं हृदि चाजघ्ने एकैकेन महायशाः

^{७.८३.७}ततस्ते भ्रातरः पञ्च शरैर्विद्धा महात्मना
परिवार्य रथैर्वीरं विव्यधुः सायकैर्भृशम्

^{७.८३.८}आर्जुनिस्तु हयांस्तस्य चतुर्भिर्निशितैः शरैः
प्रेषयामास संक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति

^{७.८३.९}भैमसेनिर्धनुश्छित्त्वा सौमदत्तेर्महात्मनः
ननाद बलवन्नादं विव्याध च शितैः शरैः

^{७.८३.१०}यौधिष्ठिरो ध्वजं तस्य छित्त्वा भूमावपातयत्
नाकुलिश्चाश्वयन्तारं रथनीडादपाहरत्

^{७.८३.११}साहदेविस्तु तं ज्ञात्वा भ्रातृभिर्विमुखीकृतम्
क्षुरप्रेण शिरो राजन्निचकर्त महामनाः

^{७.८३.१२}तच्छिरो न्यपतद्भूमौ तपनीयविभूषितम्
भ्राजयन्तं रणोद्देशं बालसूर्यसमप्रभम्

^{७.८३.१३}सौमदत्तेः शिरो दृष्ट्वा निपतत्तन्महात्मनः
वित्रस्तास्तावका राजन्प्रदुद्रुवुरनेकधा

^{७.८३.१४}अलम्बुसस्तु समरे भीमसेनं महाबलम्
योधयामास संक्रुद्धो लक्ष्मणं रावणिर्यथा

^{७.८३.१५}संप्रयुद्धौ रणे दृष्ट्वा तावुभौ नरराक्षसौ
विस्मयः सर्वभूतानां प्रहर्षश्चाभवत्तदा

^{७.८३.१६}आर्ष्यशृङ्गिं ततो भीमो नवभिर्निशितैः शरैः
विव्याध प्रहसन्राजन्राक्षसेन्द्रममर्षणम्

^{७.८३.१७}तद्रक्षः समरे विद्धं कृत्वा नादं भयावहम्
अभ्यद्रवत्ततो भीमं ये च तस्य पदानुगाः

^{७.८३.१८}स भीमं पञ्चभिर्विद्ध्वा शरैः संनतपर्वभिः
भीमानुगाञ्जघानाशु रथांस्त्रिंशदरिंदमः
पुनश्चतुःशतान्हत्वा भीमं विव्याध पत्रिणा

^{७.८३.१९}सोऽतिविद्धस्तदा भीमो राक्षसेन महाबलः
निषसाद रथोपस्थे मूर्छयाभिपरिप्लुतः

^{७.८३.२०}प्रतिलभ्य ततः संज्ञां मारुतिः क्रोधमूर्छितः
विकृष्य कार्मुकं घोरं भारसाधनमुत्तमम्
अलम्बुसं शरैस्तीक्ष्णैरर्दयामास सर्वतः

^{७.८३.२१}स विद्धो बहुभिर्बाणैर्नीलाञ्जनचयोपमः
शुशुभे सर्वतो राजन्प्रदीप्त इव किंशुकः

^{७.८३.२२}स वध्यमानः समरे भीमचापच्युतैः शरैः
स्मरन्भ्रातृवधं चैव पाण्डवेन महात्मना

^{७.८३.२३}घोरं रूपमथो कृत्वा भीमसेनमभाषत
तिष्ठेदानीं रणे पार्थ पश्य मेऽद्य पराक्रमम्

^{७.८३.२४}बको नाम सुदुर्बुद्धे राक्षसप्रवरो बली
परोक्षं मम तद्वृत्तं यद्भ्राता मे हतस्त्वया

^{७.८३.२५}एवमुक्त्वा ततो भीममन्तर्धानगतस्तदा
महाता शरवर्षेण भृशं तं समवाकिरत्

^{७.८३.२६}भीमस्तु समरे राजन्नदृश्ये राक्षसे तदा
आकाशं पूरयामास शरैः संनतपर्वभिः

^{७.८३.२७}स वध्यमानो भीमेन निमेषाद्रथमास्थितः
जगाम धरणीं क्षुद्रः खं चैव सहसागमत्

^{७.८३.२८}उच्चावचानि रूपाणि चकार सुबहूनि च
उच्चावचास्तथा वाचो व्याजहार समन्ततः

^{७.८३.२९}तेन पाण्डवसैन्यानां मृदिता युधि वारणाः
हयाश्च बहवो राजन्पत्तयश्च तथा पुनः
रथेभ्यो रथिनः पेतुस्तस्य नुन्नाः स्म सायकैः

^{७.८३.३०}शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम्
छत्रहंसां कर्दमिनीं बाहुपन्नगसंकुलाम्

^{७.८३.३१}नदीं प्रवर्तयामास रक्षोगणसमाकुलाम्
वहन्तीं बहुधा राजंश्चेदिपाञ्चालसृञ्जयान्

^{७.८३.३२}तं तथा समरे राजन्विचरन्तमभीतवत्
पाण्डवा भृशसंविग्नाः प्रापश्यंस्तस्य विक्रमम्

^{७.८३.३३}तावकानां तु सैन्यानां प्रहर्षः समजायत
वादित्रनिनदश्चोग्रः सुमहाँल्लोमहर्षणः

^{७.८३.३४}तं श्रुत्वा निनदं घोरं तव सैन्यस्य पाण्डवः
नामृष्यत यथा नागस्तलशब्दं समीरितम्

^{७.८३.३५}ततः क्रोधाभिताम्राक्षो निर्दहन्निव पावकः
संदधे त्वाष्ट्रमस्त्रं स स्वयं त्वष्टेव मारिष

^{७.८३.३६}ततः शरसहस्राणि प्रादुरासन्समन्ततः
तैः शरैस्तव सैन्यस्य विद्रावः सुमहानभूत्

^{७.८३.३७}तदस्त्रं प्रेषितं तेन भीमसेनेन संयुगे
राक्षसस्य महामायां हत्वा राक्षसमार्दयत्

^{७.८३.३८}स वध्यमानो बहुधा भीमसेनेन राक्षसः
संत्यज्य संयुगे भीमं द्रोणानीकमुपाद्रवत्

^{७.८३.३९}तस्मिंस्तु निर्जिते राजन्राक्षसेन्द्रे महात्मना
अनादयन्सिंहनादैः पाण्डवाः सर्वतोदिशम्

^{७.८३.४०}अपूजयन्मारुतिं च संहृष्टास्ते महाबलम्
प्रह्रादं समरे जित्वा यथा शक्रं मरुद्गणाः