^{१.११३.१}वैशंपायन उवाच

^{१.११३.२}एवमुक्तस्तया राजा तां देवीं पुनरब्रवीत्
धर्मविद्धर्मसंयुक्तमिदं वचनमुत्तमम्

^{१.११३.३}एवमेतत्पुरा कुन्ति व्युषिताश्वश्चकार ह
यथा त्वयोक्तं कल्याणि स ह्यासीदमरोपमः

^{१.११३.४}अथ त्विमं प्रवक्ष्यामि धर्मं त्वेतं निबोध मे
पुराणमृषिभिर्दृष्टं धर्मविद्भिर्महात्मभिः

^{१.११३.५}अनावृताः किल पुरा स्त्रिय आसन्वरानने
कामचारविहारिण्यः स्वतन्त्राश्चारुलोचने

^{१.११३.६}तासां व्युच्चरमाणानां कौमारात्सुभगे पतीन्
नाधर्मोऽभूद्वरारोहे स हि धर्मः पुराभवत्

^{१.११३.७}तं चैव धर्मं पौराणं तिर्यग्योनिगताः प्रजाः
अद्याप्यनुविधीयन्ते कामद्वेषविवर्जिताः
पुराणदृष्टो धर्मोऽयं पूज्यते च महर्षिभिः

^{१.११३.८}उत्तरेषु च रम्भोरु कुरुष्वद्यापि वर्तते
स्त्रीणामनुग्रहकरः स हि धर्मः सनातनः

^{१.११३.९}अस्मिंस्तु लोके नचिरान्मर्यादेयं शुचिस्मिते
स्थापिता येन यस्माच्च तन्मे विस्तरतः शृणु

^{१.११३.१०}बभूवोद्दालको नाम महर्षिरिति नः श्रुतम्
श्वेतकेतुरिति ख्यातः पुत्रस्तस्याभवन्मुनिः

^{१.११३.११}मर्यादेयं कृता तेन मानुषेष्विति नः श्रुतम्
कोपात्कमलपत्राक्षि यदर्थं तन्निबोध मे

^{१.११३.१२}श्वेतकेतोः किल पुरा समक्षं मातरं पितुः
जग्राह ब्राह्मणः पाणौ गच्छाव इति चाब्रवीत्

^{१.११३.१३}ऋषिपुत्रस्ततः कोपं चकारामर्षितस्तदा
मातरं तां तथा दृष्ट्वा नीयमानां बलादिव

^{१.११३.१४}क्रुद्धं तं तु पिता दृष्ट्वा श्वेतकेतुमुवाच ह
मा तात कोपं कार्षीस्त्वमेष धर्मः सनातनः

^{१.११३.१५}अनावृता हि सर्वेषां वर्णानामङ्गना भुवि
यथा गावः स्थितास्तात स्वे स्वे वर्णे तथा प्रजाः

^{१.११३.१६}ऋषिपुत्रोऽथ तं धर्मं श्वेतकेतुर्न चक्षमे
चकार चैव मर्यादामिमां स्त्रीपुंसयोर्भुवि

^{१.११३.१७}मानुषेषु महाभागे न त्वेवान्येषु जन्तुषु
तदा प्रभृति मर्यादा स्थितेयमिति नः श्रुतम्

^{१.११३.१८}व्युच्चरन्त्याः पतिं नार्या अद्य प्रभृति पातकम्
भ्रूणहत्याकृतं पापं भविष्यत्यसुखावहम्

^{१.११३.१९}भार्यां तथा व्युच्चरतः कौमारीं ब्रह्मचारिणीम्
पतिव्रतामेतदेव भविता पातकं भुवि

^{१.११३.२०}पत्या नियुक्ता या चैव पत्न्यपत्यार्थमेव च
न करिष्यति तस्याश्च भविष्यत्येतदेव हि

^{१.११३.२१}इति तेन पुरा भीरु मर्यादा स्थापिता बलात्
उद्दालकस्य पुत्रेण धर्म्या वै श्वेतकेतुना

^{१.११३.२२}सौदासेन च रम्भोरु नियुक्तापत्यजन्मनि
मदयन्ती जगामर्षिं वसिष्ठमिति नः श्रुतम्

^{१.११३.२३}तस्माल्लेभे च सा पुत्रमश्मकं नाम भामिनी
भार्या कल्माषपादस्य भर्तुः प्रियचिकीर्षया

^{१.११३.२४}अस्माकमपि ते जन्म विदितं कमलेक्षणे
कृष्णद्वैपायनाद्भीरु कुरूणां वंशवृद्धये

^{१.११३.२५}अत एतानि सर्वाणि कारणानि समीक्ष्य वै
ममैतद्वचनं धर्म्यं कर्तुमर्हस्यनिन्दिते

^{१.११३.२६}ऋतावृतौ राजपुत्रि स्त्रिया भर्ता यतव्रते
नातिवर्तव्य इत्येवं धर्मं धर्मविदो विदुः

^{१.११३.२७}शेषेष्वन्येषु कालेषु स्वातन्त्र्यं स्त्री किलार्हति
धर्ममेतं जनाः सन्तः पुराणं परिचक्षते

^{१.११३.२८}भर्ता भार्यां राजपुत्रि धर्म्यं वाधर्म्यमेव वा
यद्ब्रूयात्तत्तथा कार्यमिति धर्मविदो विदुः

^{१.११३.२९}विशेषतः पुत्रगृद्धी हीनः प्रजननात्स्वयम्
यथाहमनवद्याङ्गि पुत्रदर्शनलालसः

^{१.११३.३०}तथा रक्ताङ्गुलितलः पद्मपत्रनिभः शुभे
प्रसादार्थं मया तेऽयं शिरस्यभ्युद्यतोऽञ्जलिः

^{१.११३.३१}मन्नियोगात्सुकेशान्ते द्विजातेस्तपसाधिकात्
पुत्रान्गुणसमायुक्तानुत्पादयितुमर्हसि
त्वत्कृतेऽहं पृथुश्रोणि गच्छेयं पुत्रिणां गतिम्

^{१.११३.३२}एवमुक्ता ततः कुन्ती पाण्डुं परपुरंजयम्
प्रत्युवाच वरारोहा भर्तुः प्रियहिते रता

^{१.११३.३३}पितृवेश्मन्यहं बाला नियुक्तातिथिपूजने
उग्रं पर्यचरं तत्र ब्राह्मणं संशितव्रतम्

^{१.११३.३४}निगूढनिश्चयं धर्मे यं तं दुर्वाससं विदुः
तमहं संशितात्मानं सर्वयत्नैरतोषयम्

^{१.११३.३५}स मेऽभिचारसंयुक्तमाचष्ट भगवान्वरम्
मन्त्रग्रामं च मे प्रादादब्रवीच्चैव मामिदम्

^{१.११३.३६}यं यं देवं त्वमेतेन मन्त्रेणावाहयिष्यसि
अकामो वा सकामो वा स ते वशमुपैष्यति

^{१.११३.३७}इत्युक्ताहं तदा तेन पितृवेश्मनि भारत
ब्राह्मणेन वचस्तथ्यं तस्य कालोऽयमागतः

^{१.११३.३८}अनुज्ञाता त्वया देवमाह्वयेयमहं नृप
तेन मन्त्रेण राजर्षे यथा स्यान्नौ प्रजा विभो

^{१.११३.३९}आवाहयामि कं देवं ब्रूहि तत्त्वविदां वर
त्वत्तोऽनुज्ञाप्रतीक्षां मां विद्ध्यस्मिन्कर्मणि स्थिताम्

^{१.११३.४०}पाण्डुरुवाच

^{१.११३.४१}अद्यैव त्वं वरारोहे प्रयतस्व यथाविधि
धर्ममावाहय शुभे स हि देवेषु पुण्यभाक्

^{१.११३.४२}अधर्मेण न नो धर्मः संयुज्येत कथंचन
लोकश्चायं वरारोहे धर्मोऽयमिति मंस्यते

^{१.११३.४३}धार्मिकश्च कुरूणां स भविष्यति न संशयः
दत्तस्यापि च धर्मेण नाधर्मे रंस्यते मनः

^{१.११३.४४}तस्माद्धर्मं पुरस्कृत्य नियता त्वं शुचिस्मिते
उपचाराभिचाराभ्यां धर्ममाराधयस्व वै

^{१.११३.४५}वैशंपायन उवाच

^{१.११३.४६}सा तथोक्ता तथेत्युक्त्वा तेन भर्त्रा वराङ्गना
अभिवाद्याभ्यनुज्ञाता प्रदक्षिणमवर्तत