^{१.१५८.१}वैशंपायन उवाच

^{१.१५८.२}ते प्रतस्थुः पुरस्कृत्य मातरं पुरुषर्षभाः
समैरुदङ्मुखैर्मार्गैर्यथोद्दिष्टं परंतपाः

^{१.१५८.३}ते गच्छन्तस्त्वहोरात्रं तीर्थं सोमश्रवायणम्
आसेदुः पुरुषव्याघ्रा गङ्गायां पाण्डुनन्दनाः

^{१.१५८.४}उल्मुकं तु समुद्यम्य तेषामग्रे धनंजयः
प्रकाशार्थं ययौ तत्र रक्षार्थं च महायशाः

^{१.१५८.५}तत्र गङ्गाजले रम्ये विविक्ते क्रीडयन्स्त्रियः
ईर्ष्युर्गन्धर्वराजः स्म जलक्रीडामुपागतः

^{१.१५८.६}शब्दं तेषां स शुश्राव नदीं समुपसर्पताम्
तेन शब्देन चाविष्टश्चुक्रोध बलवद्बली

^{१.१५८.७}स दृष्ट्वा पाण्डवांस्तत्र सह मात्रा परंतपान्
विस्फारयन्धनुर्घोरमिदं वचनमब्रवीत्

^{१.१५८.८}संध्या संरज्यते घोरा पूर्वरात्रागमेषु या
अशीतिभिस्त्रुटैर्हीनं तं मुहूर्तं प्रचक्षते

^{१.१५८.९}विहितं कामचाराणां यक्षगन्धर्वरक्षसाम्
शेषमन्यन्मनुष्याणां कामचारमिह स्मृतम्

^{१.१५८.१०}लोभात्प्रचारं चरतस्तासु वेलासु वै नरान्
उपक्रान्ता निगृह्णीमो राक्षसैः सह बालिशान्

^{१.१५८.११}ततो रात्रौ प्राप्नुवतो जलं ब्रह्मविदो जनाः
गर्हयन्ति नरान्सर्वान्बलस्थान्नृपतीनपि

^{१.१५८.१२}आरात्तिष्ठत मा मह्यं समीपमुपसर्पत
कस्मान्मां नाभिजानीत प्राप्तं भागीरथीजलम्

^{१.१५८.१३}अङ्गारपर्णं गन्धर्वं वित्त मां स्वबलाश्रयम्
अहं हि मानी चेर्ष्युश्च कुबेरस्य प्रियः सखा

^{१.१५८.१४}अङ्गारपर्णमिति च ख्यातं वनमिदं मम
अनु गङ्गां च वाकां च चित्रं यत्र वसाम्यहम्

^{१.१५८.१५}न कुणपाः शृङ्गिणो वा न देवा न च मानुषाः
इदं समुपसर्पन्ति तत्किं समुपसर्पथ

^{१.१५८.१६}अर्जुन उवाच

^{१.१५८.१७}समुद्रे हिमवत्पार्श्वे नद्यामस्यां च दुर्मते
रात्रावहनि संधौ च कस्य कॢप्तः परिग्रहः

^{१.१५८.१८}वयं च शक्तिसंपन्ना अकाले त्वामधृष्णुमः
अशक्ता हि क्षणे क्रूरे युष्मानर्चन्ति मानवाः

^{१.१५८.१९}पुरा हिमवतश्चैषा हेमशृङ्गाद्विनिःसृता
गङ्गा गत्वा समुद्राम्भः सप्तधा प्रतिपद्यते

^{१.१५८.२०}इयं भूत्वा चैकवप्रा शुचिराकाशगा पुनः
देवेषु गङ्गा गन्धर्व प्राप्नोत्यलकनन्दताम्

^{१.१५८.२१}तथा पितॄन्वैतरणी दुस्तरा पापकर्मभिः
गङ्गा भवति गन्धर्व यथा द्वैपायनोऽब्रवीत्

^{१.१५८.२२}असंबाधा देवनदी स्वर्गसंपादनी शुभा
कथमिच्छसि तां रोद्धुं नैष धर्मः सनातनः

^{१.१५८.२३}अनिवार्यमसंबाधं तव वाचा कथं वयम्
न स्पृशेम यथाकामं पुण्यं भागीरथीजलम्

^{१.१५८.२४}वैशंपायन उवाच

^{१.१५८.२५}अङ्गारपर्णस्तच्छ्रुत्वा क्रुद्ध आनम्य कार्मुकम्
मुमोच सायकान्दीप्तानहीनाशीविषानिव

^{१.१५८.२६}उल्मुकं भ्रामयंस्तूर्णं पाण्डवश्चर्म चोत्तमम्
व्यपोवाह शरांस्तस्य सर्वानेव धनंजयः

^{१.१५८.२७}अर्जुन उवाच

^{१.१५८.२८}बिभीषिकैषा गन्धर्व नास्त्रज्ञेषु प्रयुज्यते
अस्त्रज्ञेषु प्रयुक्तैषा फेनवत्प्रविलीयते

^{१.१५८.२९}मानुषानति गन्धर्वान्सर्वान्गन्धर्व लक्षये
तस्मादस्त्रेण दिव्येन योत्स्येऽहं न तु मायया

^{१.१५८.३०}पुरास्त्रमिदमाग्नेयं प्रादात्किल बृहस्पतिः
भरद्वाजस्य गन्धर्व गुरुपुत्रः शतक्रतोः

^{१.१५८.३१}भरद्वाजादग्निवेश्यो अग्निवेश्याद्गुरुर्मम
स त्विदं मह्यमददाद्द्रोणो ब्राह्मणसत्तमः

^{१.१५८.३२}वैशंपायन उवाच

^{१.१५८.३३}इत्युक्त्वा पाण्डवः क्रुद्धो गन्धर्वाय मुमोच ह
प्रदीप्तमस्त्रमाग्नेयं ददाहास्य रथं तु तत्

^{१.१५८.३४}विरथं विप्लुतं तं तु स गन्धर्वं महाबलम्
अस्त्रतेजःप्रमूढं च प्रपतन्तमवाङ्मुखम्

^{१.१५८.३५}शिरोरुहेषु जग्राह माल्यवत्सु धनंजयः
भ्रातॄन्प्रति चकर्षाथ सोऽस्त्रपातादचेतसम्

^{१.१५८.३६}युधिष्ठिरं तस्य भार्या प्रपेदे शरणार्थिनी
नाम्ना कुम्भीनसी नाम पतित्राणमभीप्सती

^{१.१५८.३७}गन्धर्व्युवाच

^{१.१५८.३८}त्राहि त्वं मां महाराज पतिं चेमं विमुञ्च मे
गन्धर्वीं शरणं प्राप्तां नाम्ना कुम्बीनसीं प्रभो

^{१.१५८.३९}युधिष्ठिर उवाच

^{१.१५८.४०}युद्धे जितं यशोहीनं स्त्रीनाथमपराक्रमम्
को नु हन्याद्रिपुं त्वादृङ्मुञ्चेमं रिपुसूदन

^{१.१५८.४१}अर्जुन उवाच

^{१.१५८.४२}अङ्गेमं प्रतिपद्यस्व गच्छ गन्धर्व मा शुचः
प्रदिशत्यभयं तेऽद्य कुरुराजो युधिष्ठिरः

^{१.१५८.४३}गन्धर्व उवाच

^{१.१५८.४४}जितोऽहं पूर्वकं नाम मुञ्चाम्यङ्गारपर्णताम्
न च श्लाघे बलेनाद्य न नाम्ना जनसंसदि

^{१.१५८.४५}साध्विमं लब्धवाँल्लाभं योऽहं दिव्यास्त्रधारिणम्
गान्धर्व्या मायया योद्धुमिच्छामि वयसा वरम्

^{१.१५८.४६}अस्त्राग्निना विचित्रोऽयं दग्धो मे रथ उत्तमः
सोऽहं चित्ररथो भूत्वा नाम्ना दग्धरथोऽभवम्

^{१.१५८.४७}संभृता चैव विद्येयं तपसेह पुरा मया
निवेदयिष्ये तामद्य प्राणदाया महात्मने

^{१.१५८.४८}संस्तम्भितं हि तरसा जितं शरणमागतम्
योऽरिं संयोजयेत्प्राणैः कल्याणं किं न सोऽर्हति

^{१.१५८.४९}चक्षुषी नाम विद्येयं यां सोमाय ददौ मनुः
ददौ स विश्वावसवे मह्यं विश्वावसुर्ददौ

^{१.१५८.५०}सेयं कापुरुषं प्राप्ता गुरुदत्ता प्रणश्यति
आगमोऽस्या मया प्रोक्तो वीर्यं प्रतिनिबोध मे

^{१.१५८.५१}यच्चक्षुषा द्रष्टुमिच्छेत्त्रिषु लोकेषु किंचन
तत्पश्येद्यादृशं चेच्छेत्तादृषं द्रष्टुमर्हति

^{१.१५८.५२}समानपद्ये षण्मासान्स्थितो विद्यां लभेदिमाम्
अनुनेष्याम्यहं विद्यां स्वयं तुभ्यं व्रते कृते

^{१.१५८.५३}विद्यया ह्यनया राजन्वयं नृभ्यो विशेषिताः
अविशिष्टाश्च देवानामनुभावप्रवर्तिताः

^{१.१५८.५४}गन्धर्वजानामश्वानामहं पुरुषसत्तम
भ्रातृभ्यस्तव पञ्चभ्यः पृथग्दाता शतं शतम्

^{१.१५८.५५}देवगन्धर्ववाहास्ते दिव्यगन्धा मनोगमाः
क्षीणाः क्षीणा भवन्त्येते न हीयन्ते च रंहसः

^{१.१५८.५६}पुरा कृतं महेन्द्रस्य वज्रं वृत्रनिबर्हणे
दशधा शतधा चैव तच्छीर्णं वृत्रमूर्धनि

^{१.१५८.५७}ततो भागीकृतो देवैर्वज्रभाग उपास्यते
लोके यत्साधनं किंचित्सा वै वज्रतनुः स्मृता

^{१.१५८.५८}वज्रपाणिर्ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रं वज्ररथं स्मृतम्
वैश्या वै दानवज्राश्च कर्मवज्रा यवीयसः

^{१.१५८.५९}वज्रं क्षत्रस्य वाजिनो अवध्या वाजिनः स्मृताः
रथाङ्गं वडवा सूते सूताश्चाश्वेषु ये मताः

^{१.१५८.६०}कामवर्णाः कामजवाः कामतः समुपस्थिताः
इमे गन्धर्वजाः कामं पूरयिष्यन्ति ते हयाः

^{१.१५८.६१}अर्जुन उवाच

^{१.१५८.६२}यदि प्रीतेन वा दत्तं संशये जीवितस्य वा
विद्या वित्तं श्रुतं वापि न तद्गन्धर्व कामये

^{१.१५८.६३}गन्धर्व उवाच

^{१.१५८.६४}संयोगो वै प्रीतिकरः संसत्सु प्रतिदृश्यते
जीवितस्य प्रदानेन प्रीतो विद्यां ददामि ते

^{१.१५८.६५}त्वत्तो ह्यहं ग्रहीष्यामि अस्त्रमाग्नेयमुत्तमम्
तथैव सख्यं बीभत्सो चिराय भरतर्षभ

^{१.१५८.६६}अर्जुन उवाच

^{१.१५८.६७}त्वत्तोऽस्त्रेण वृणोम्यश्वान्संयोगः शाश्वतोऽस्तु नौ
सखे तद्ब्रूहि गन्धर्व युष्मभ्यो यद्भयं त्यजेत्