^{१.२१६.१}वैशंपायन उवाच

^{१.२१६.२}एवमुक्तस्तु भगवान्धूमकेतुर्हुताशनः
चिन्तयामास वरुणं लोकपालं दिदृक्षया
आदित्यमुदके देवं निवसन्तं जलेश्वरम्

^{१.२१६.३}स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास पावकम्
तमब्रवीद्धूमकेतुः प्रतिपूज्य जलेश्वरम्
चतुर्थं लोकपालानां रक्षितारं महेश्वरम्

^{१.२१६.४}सोमेन राज्ञा यद्दत्तं धनुश्चैवेषुधी च ते
तत्प्रयच्छोभयं शीघ्रं रथं च कपिलक्षणम्

^{१.२१६.५}कार्यं हि सुमहत्पार्थो गाण्डीवेन करिष्यति
चक्रेण वासुदेवश्च तन्मदर्थे प्रदीयताम्
ददानीत्येव वरुणः पावकं प्रत्यभाषत

^{१.२१६.६}ततोऽद्भुतं महावीर्यं यशःकीर्तिविवर्धनम्
सर्वशस्त्रैरनाधृष्यं सर्वशस्त्रप्रमाथि च
सर्वायुधमहामात्रं परसेनाप्रधर्षणम्

^{१.२१६.७}एकं शतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम्
चित्रमुच्चावचैर्वर्णैः शोभितं श्लक्ष्णमव्रणम्

^{१.२१६.८}देवदानवगन्धर्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः
प्रादाद्वै धनुरत्नं तदक्षय्यौ च महेषुधी

^{१.२१६.९}रथं च दिव्याश्वयुजं कपिप्रवरकेतनम्
उपेतं राजतैरश्वैर्गान्धर्वैर्हेममालिभिः
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैर्मनोवायुसमैर्जवे

^{१.२१६.१०}सर्वोपकरणैर्युक्तमजय्यं देवदानवैः
भानुमन्तं महाघोषं सर्वभूतमनोहरम्

^{१.२१६.११}ससर्ज यत्स्वतपसा भौवनो भुवनप्रभुः
प्रजापतिरनिर्देश्यं यस्य रूपं रवेरिव

^{१.२१६.१२}यं स्म सोमः समारुह्य दानवानजयत्प्रभुः
नगमेघप्रतीकाशं ज्वलन्तमिव च श्रिया

^{१.२१६.१३}आश्रिता तं रथश्रेष्ठं शक्रायुधसमा शुभा
तापनीया सुरुचिरा ध्वजयष्टिरनुत्तमा

^{१.२१६.१४}तस्यां तु वानरो दिव्यः सिंहशार्दूललक्षणः
विनर्दन्निव तत्रस्थः संस्थितो मूर्ध्न्यशोभत

^{१.२१६.१५}ध्वजे भूतानि तत्रासन्विविधानि महान्ति च
नादेन रिपुसैन्यानां येषां संज्ञा प्रणश्यति

^{१.२१६.१६}स तं नानापताकाभिः शोभितं रथमुत्तमम्
प्रदक्षिणमुपावृत्य दैवतेभ्यः प्रणम्य च

^{१.२१६.१७}संनद्धः कवची खड्गी बद्धगोधाङ्गुलित्रवान्
आरुरोह रथं पार्थो विमानं सुकृती यथा

^{१.२१६.१८}तच्च दिव्यं धनुःश्रेष्ठं ब्रह्मणा निर्मितं पुरा
गाण्डीवमुपसंगृह्य बभूव मुदितोऽर्जुनः

^{१.२१६.१९}हुताशनं नमस्कृत्य ततस्तदपि वीर्यवान्
जग्राह बलमास्थाय ज्यया च युयुजे धनुः

^{१.२१६.२०}मौर्व्यां तु युज्यमानायां बलिना पाण्डवेन ह
येऽशृण्वन्कूजितं तत्र तेषां वै व्यथितं मनः

^{१.२१६.२१}लब्ध्वा रथं धनुश्चैव तथाक्षय्यौ महेषुधी
बभूव कल्यः कौन्तेयः प्रहृष्टः साह्यकर्मणि

^{१.२१६.२२}वज्रनाभं ततश्चक्रं ददौ कृष्णाय पावकः
आग्नेयमस्त्रं दयितं स च कल्योऽभवत्तदा

^{१.२१६.२३}अब्रवीत्पावकश्चैनमेतेन मधुसूदन
अमानुषानपि रणे विजेष्यसि न संशयः

^{१.२१६.२४}अनेन त्वं मनुष्याणां देवानामपि चाहवे
रक्षःपिशाचदैत्यानां नागानां चाधिकः सदा
भविष्यसि न संदेहः प्रवरारिनिबर्हणे

^{१.२१६.२५}क्षिप्तं क्षिप्तं रणे चैतत्त्वया माधव शत्रुषु
हत्वाप्रतिहतं संख्ये पाणिमेष्यति ते पुनः

^{१.२१६.२६}वरुणश्च ददौ तस्मै गदामशनिनिःस्वनाम्
दैत्यान्तकरणीं घोरां नाम्ना कौमोदकीं हरेः

^{१.२१६.२७}ततः पावकमब्रूतां प्रहृष्टौ कृष्णपाण्डवौ
कृतास्त्रौ शस्त्रसंपन्नौ रथिनौ ध्वजिनावपि

^{१.२१६.२८}कल्यौ स्वो भगवन्योद्धुमपि सर्वैः सुरासुरैः
किं पुनर्वज्रिणैकेन पन्नगार्थे युयुत्सुना

^{१.२१६.२९}अर्जुन उवाच

^{१.२१६.३०}चक्रमस्त्रं च वार्ष्णेयो विसृजन्युधि वीर्यवान्
त्रिषु लोकेषु तन्नास्ति यन्न जीयाज्जनार्दनः

^{१.२१६.३१}गाण्डीवं धनुरादाय तथाक्षय्यौ महेषुधी
अहमप्युत्सहे लोकान्विजेतुं युधि पावक

^{१.२१६.३२}सर्वतः परिवार्यैनं दावेन महता प्रभो
कामं संप्रज्वलाद्यैव कल्यौ स्वः साह्यकर्मणि

^{१.२१६.३३}वैशंपायन उवाच

^{१.२१६.३४}एवमुक्तः स भगवान्दाशार्हेणार्जुनेन च
तैजसं रूपमास्थाय दावं दग्धुं प्रचक्रमे

^{१.२१६.३५}सर्वतः परिवार्याथ सप्तार्चिर्ज्वलनस्तदा
ददाह खाण्डवं क्रुद्धो युगान्तमिव दर्शयन्

^{१.२१६.३६}परिगृह्य समाविष्टस्तद्वनं भरतर्षभ
मेघस्तनितनिर्घोषं सर्वभूतानि निर्दहन्

^{१.२१६.३७}दह्यतस्तस्य विबभौ रूपं दावस्य भारत
मेरोरिव नगेन्द्रस्य काञ्चनस्य महाद्युतेः