^{१.२१८.१}वैशंपायन उवाच

^{१.२१८.२}तस्याभिवर्षतो वारि पाण्डवः प्रत्यवारयत्
शरवर्षेण बीभत्सुरुत्तमास्त्राणि दर्शयन्

^{१.२१८.३}शरैः समन्ततः सर्वं खाण्डवं चापि पाण्डवः
छादयामास तद्वर्षमपकृष्य ततो वनात्

^{१.२१८.४}न च स्म किंचिच्छक्नोति भूतं निश्चरितुं ततः
संछाद्यमाने खगमैरस्यता सव्यसाचिना

^{१.२१८.५}तक्षकस्तु न तत्रासीत्सर्पराजो महाबलः
दह्यमाने वने तस्मिन्कुरुक्षेत्रेऽभवत्तदा

^{१.२१८.६}अश्वसेनस्तु तत्रासीत्तक्षकस्य सुतो बली
स यत्नमकरोत्तीव्रं मोक्षार्थं हव्यवाहनात्

^{१.२१८.७}न शशाक विनिर्गन्तुं कौन्तेयशरपीडितः
मोक्षयामास तं माता निगीर्य भुजगात्मजा

^{१.२१८.८}तस्य पूर्वं शिरो ग्रस्तं पुच्छमस्य निगीर्यते
ऊर्ध्वमाचक्रमे सा तु पन्नगी पुत्रगृद्धिनी

^{१.२१८.९}तस्यास्तीक्ष्णेन भल्लेन पृथुधारेण पाण्डवः
शिरश्चिच्छेद गच्छन्त्यास्तामपश्यत्सुरेश्वरः

^{१.२१८.१०}तं मुमोचयिषुर्वज्री वातवर्षेण पाण्डवम्
मोहयामास तत्कालमश्वसेनस्त्वमुच्यत

^{१.२१८.११}तां च मायां तदा दृष्ट्वा घोरां नागेन वञ्चितः
द्विधा त्रिधा च चिच्छेद खगतानेव भारत

^{१.२१८.१२}शशाप तं च संक्रुद्धो बीभत्सुर्जिह्मगामिनम्
पावको वासुदेवश्च अप्रतिष्ठो भवेदिति

^{१.२१८.१३}ततो जिष्णुः सहस्राक्षं खं वितत्येषुभिः शितैः
योधयामास संक्रुद्धो वञ्चनां तामनुस्मरन्

^{१.२१८.१४}देवराडपि तं दृष्ट्वा संरब्धमिव फल्गुनम्
स्वमस्त्रमसृजद्दीप्तं यत्ततानाखिलं नभः

^{१.२१८.१५}ततो वायुर्महाघोषः क्षोभयन्सर्वसागरान्
वियत्स्थोऽजनयन्मेघाञ्जलधारामुचोऽऽकुलान्

^{१.२१८.१६}तद्विघातार्थमसृजदर्जुनोऽप्यस्त्रमुत्तमम्
वायव्यमेवाभिमन्त्र्य प्रतिपत्तिविशारदः

^{१.२१८.१७}तेनेन्द्राशनिमेघानां वीर्यौजस्तद्विनाशितम्
जलधाराश्च ताः शोषं जग्मुर्नेशुश्च विद्युतः

^{१.२१८.१८}क्षणेन चाभवद्व्योम संप्रशान्तरजस्तमः
सुखशीतानिलगुणं प्रकृतिस्थार्कमण्डलम्

^{१.२१८.१९}निष्प्रतीकारहृष्टश्च हुतभुग्विविधाकृतिः
प्रजज्वालातुलार्चिष्मान्स्वनादैः पूरयञ्जगत्

^{१.२१८.२०}कृष्णाभ्यां रक्षितं दृष्ट्वा तं च दावमहंकृताः
समुत्पेतुरथाकाशं सुपर्णाद्याः पतत्रिणः

^{१.२१८.२१}गरुडा वज्रसदृशैः पक्षतुण्डनखैस्तथा
प्रहर्तुकामाः संपेतुराकाशात्कृष्णपाण्डवौ

^{१.२१८.२२}तथैवोरगसंघाताः पाण्डवस्य समीपतः
उत्सृजन्तो विषं घोरं निश्चेरुर्ज्वलिताननाः

^{१.२१८.२३}तांश्चकर्त शरैः पार्थः सरोषान्दृश्य खेचरान्
विवशाश्चापतन्दीप्तं देहाभावाय पावकम्

^{१.२१८.२४}ततः सुराः सगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः
उत्पेतुर्नादमतुलमुत्सृजन्तो रणार्थिणः

^{१.२१८.२५}अयःकणपचक्राश्मभुशुण्ड्युद्यतबाहवः
कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः क्रोधसंमूर्च्छितौजसः

^{१.२१८.२६}तेषामभिव्याहरतां शस्त्रवर्षं च मुञ्चताम्
प्रममाथोत्तमाङ्गानि बीभत्सुर्निशितैः शरैः

^{१.२१८.२७}कृष्णश्च सुमहातेजाश्चक्रेणारिनिहा तदा
दैत्यदानवसंघानां चकार कदनं महत्

^{१.२१८.२८}अथापरे शरैर्विद्धाश्चक्रवेगेरितास्तदा
वेलामिव समासाद्य व्यातिष्ठन्त महौजसः

^{१.२१८.२९}ततः शक्रोऽभिसंक्रुद्धस्त्रिदशानां महेश्वरः
पाण्डुरं गजमास्थाय तावुभौ समभिद्रवत्

^{१.२१८.३०}अशनिं गृह्य तरसा वज्रमस्त्रमवासृजत्
हतावेताविति प्राह सुरानसुरसूदनः

^{१.२१८.३१}ततः समुद्यतां दृष्ट्वा देवेन्द्रेण महाशनिम्
जगृहुः सर्वशस्त्राणि स्वानि स्वानि सुरास्तदा

^{१.२१८.३२}कालदण्डं यमो राजा शिबिकां च धनेश्वरः
पाशं च वरुणस्तत्र विचक्रं च तथा शिवः

^{१.२१८.३३}ओषधीर्दीप्यमानाश्च जगृहातेऽश्विनावपि
जगृहे च धनुर्धाता मुसलं च जयस्तथा

^{१.२१८.३४}पर्वतं चापि जग्राह क्रुद्धस्त्वष्टा महाबलः
अंशस्तु शक्तिं जग्राह मृत्युर्देवः परश्वधम्

^{१.२१८.३५}प्रगृह्य परिघं घोरं विचचारार्यमा अपि
मित्रश्च क्षुरपर्यन्तं चक्रं गृह्य व्यतिष्ठत

^{१.२१८.३६}पूषा भगश्च संक्रुद्धः सविता च विशां पते
आत्तकार्मुकनिस्त्रिंशाः कृष्णपार्थावभिद्रुताः

^{१.२१८.३७}रुद्राश्च वसवश्चैव मरुतश्च महाबलाः
विश्वेदेवास्तथा साध्या दीप्यमानाः स्वतेजसा

^{१.२१८.३८}एते चान्ये च बहवो देवास्तौ पुरुषोत्तमौ
कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः प्रतीयुर्विविधायुधाः

^{१.२१८.३९}तत्राद्भुतान्यदृश्यन्त निमित्तानि महाहवे
युगान्तसमरूपाणि भूतोत्सादाय भारत

^{१.२१८.४०}तथा तु दृष्ट्वा संरब्धं शक्रं देवैः सहाच्युतौ
अभीतौ युधि दुर्धर्षौ तस्थतुः सज्जकार्मुकौ

^{१.२१८.४१}आगतांश्चैव तान्दृष्ट्वा देवानेकैकशस्ततः
न्यवारयेतां संक्रुद्धौ बाणैर्वज्रोपमैस्तदा

^{१.२१८.४२}असकृद्भग्नसंकल्पाः सुराश्च बहुशः कृताः
भयाद्रणं परित्यज्य शक्रमेवाभिशिश्रियुः

^{१.२१८.४३}दृष्ट्वा निवारितान्देवान्माधवेनार्जुनेन च
आश्चर्यमगमंस्तत्र मुनयो दिवि विष्ठिताः

^{१.२१८.४४}शक्रश्चापि तयोर्वीर्यमुपलभ्यासकृद्रणे
बभूव परमप्रीतो भूयश्चैतावयोधयत्

^{१.२१८.४५}ततोऽश्मवर्षं सुमहद्व्यसृजत्पाकशासनः
भूय एव तदा वीर्यं जिज्ञासुः सव्यसाचिनः
तच्छरैरर्जुनो वर्षं प्रतिजघ्नेऽत्यमर्षणः

^{१.२१८.४६}विफलं क्रियमाणं तत्संप्रेक्ष्य च शतक्रतुः
भूयः संवर्धयामास तद्वर्षं देवराडथ

^{१.२१८.४७}सोऽश्मवर्षं महावेगैरिषुभिः पाकशासनिः
विलयं गमयामास हर्षयन्पितरं तदा

^{१.२१८.४८}समुत्पाट्य तु पाणिभ्यां मन्दराच्छिखरं महत्
सद्रुमं व्यसृजच्छक्रो जिघांसुः पाण्डुनन्दनम्

^{१.२१८.४९}ततोऽर्जुनो वेगवद्भिर्ज्वलिताग्रैरजिह्मगैः
बाणैर्विध्वंसयामास गिरेः शृङ्गं सहस्रधा

^{१.२१८.५०}गिरेर्विशीर्यमाणस्य तस्य रूपं तदा बभौ
सार्कचन्द्रग्रहस्येव नभसः प्रविशीर्यतः

^{१.२१८.५१}तेनावाक्पतता दावे शैलेन महता भृशम्
भूय एव हतास्तत्र प्राणिनः खाण्डवालयाः