^{१०.१०.१}वैशंपायन उवाच

^{१०.१०.२}तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां धृष्टद्युम्नस्य सारथिः
शशंस धर्मराजाय सौप्तिके कदनं कृतम्

^{१०.१०.३}द्रौपदेया महाराज द्रुपदस्यात्मजैः सह
प्रमत्ता निशि विश्वस्ताः स्वपन्तः शिबिरे स्वके

^{१०.१०.४}कृतवर्मणा नृशंसेन गौतमेन कृपेण च
अश्वत्थाम्ना च पापेन हतं वः शिबिरं निशि

^{१०.१०.५}एतैर्नरगजाश्वानां प्रासशक्तिपरश्वधैः
सहस्राणि निकृन्तद्भिर्निःशेषं ते बलं कृतम्

^{१०.१०.६}छिद्यमानस्य महतो वनस्येव परश्वधैः
शुश्रुवे सुमहाञ्शब्दो बलस्य तव भारत

^{१०.१०.७}अहमेकोऽवशिष्टस्तु तस्मात्सैन्यान्महीपते
मुक्तः कथंचिद्धर्मात्मन्व्यग्रस्य कृतवर्मणः

^{१०.१०.८}तच्छ्रुत्वा वाक्यमशिवं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
पपात मह्यां दुर्धर्षः पुत्रशोकसमन्वितः

^{१०.१०.९}तं पतन्तमभिक्रम्य परिजग्राह सात्यकिः
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ

^{१०.१०.१०}लब्धचेतास्तु कौन्तेयः शोकविह्वलया गिरा
जित्वा शत्रूञ्जितः पश्चात्पर्यदेवयदातुरः

^{१०.१०.११}दुर्विदा गतिरर्थानामपि ये दिव्यचक्षुषः
जीयमाना जयन्त्यन्ये जयमाना वयं जिताः

^{१०.१०.१२}हत्वा भ्रातॄन्वयस्यांश्च पितॄन्पुत्रान्सुहृद्गणान्
बन्धूनमात्यान्पौत्रांश्च जित्वा सर्वाञ्जिता वयम्

^{१०.१०.१३}अनर्थो ह्यर्थसंकाशस्तथार्थोऽनर्थदर्शनः
जयोऽयमजयाकारो जयस्तस्मात्पराजयः

^{१०.१०.१४}यं जित्वा तप्यते पश्चादापन्न इव दुर्मतिः
कथं मन्येत विजयं ततो जिततरः परैः

^{१०.१०.१५}येषामर्थाय पापस्य धिग्जयस्य सुहृद्वधे
निर्जितैरप्रमत्तैर्हि विजिता जितकाशिनः

^{१०.१०.१६}कर्णिनालीकदंष्ट्रस्य खड्गजिह्वस्य संयुगे
चापव्यात्तस्य रौद्रस्य ज्यातलस्वननादिनः

^{१०.१०.१७}क्रुद्धस्य नरसिंहस्य संग्रामेष्वपलायिनः
ये व्यमुच्यन्त कर्णस्य प्रमादात्त इमे हताः

^{१०.१०.१८}रथह्रदं शरवर्षोर्मिमन्तं; रत्नाचितं वाहनराजियुक्तम्
शक्त्यृष्टिमीनध्वजनागनक्रं; शरासनावर्तमहेषुफेनम्

^{१०.१०.१९}संग्रामचन्द्रोदयवेगवेलं; द्रोणार्णवं ज्यातलनेमिघोषम्
ये तेरुरुच्चावचशस्त्रनौभि;स्ते राजपुत्रा निहताः प्रमादात्

^{१०.१०.२०}न हि प्रमादात्परमोऽस्ति कश्चि;द्वधो नराणामिह जीवलोके
प्रमत्तमर्था हि नरं समन्ता;त्त्यजन्त्यनर्थाश्च समाविशन्ति

^{१०.१०.२१}ध्वजोत्तमाग्रोच्छ्रितधूमकेतुं; शरार्चिषं कोपमहासमीरम्
महाधनुर्ज्यातलनेमिघोषं; तनुत्रनानाविधशस्त्रहोमम्

^{१०.१०.२२}महाचमूकक्षवराभिपन्नं; महाहवे भीष्ममहादवाग्निम्
ये सेहुरात्तायतशस्त्रवेगं; ते राजपुत्रा निहताः प्रमादात्

^{१०.१०.२३}न हि प्रमत्तेन नरेण लभ्या; विद्या तपः श्रीर्विपुलं यशो वा
पश्याप्रमादेन निहत्य शत्रू;न्सर्वान्महेन्द्रं सुखमेधमानम्

^{१०.१०.२४}इन्द्रोपमान्पार्थिवपुत्रपौत्रा;न्पश्याविशेषेण हतान्प्रमादात्
तीर्त्वा समुद्रं वणिजः समृद्धाः; सन्नाः कुनद्यामिव हेलमानाः
अमर्षितैर्ये निहताः शयाना; निःसंशयं ते त्रिदिवं प्रपन्नाः

^{१०.१०.२५}कृष्णां नु शोचामि कथं न साध्वीं; शोकार्णवे साद्य विनङ्क्ष्यतीति
भ्रातॄंश्च पुत्रांश्च हतान्निशम्य; पाञ्चालराजं पितरं च वृद्धम्
ध्रुवं विसंज्ञा पतिता पृथिव्यां; सा शेष्यते शोककृशाङ्गयष्टिः

^{१०.१०.२६}तच्छोकजं दुःखमपारयन्ती; कथं भविष्यत्युचिता सुखानाम्
पुत्रक्षयभ्रातृवधप्रणुन्ना; प्रदह्यमानेव हुताशनेन

^{१०.१०.२७}इत्येवमार्तः परिदेवयन्स; राजा कुरूणां नकुलं बभाषे
गच्छानयैनामिह मन्दभाग्यां; समातृपक्षामिति राजपुत्रीम्

^{१०.१०.२८}माद्रीसुतस्तत्परिगृह्य वाक्यं; धर्मेण धर्मप्रतिमस्य राज्ञः
ययौ रथेनालयमाशु देव्याः; पाञ्चालराजस्य च यत्र दाराः

^{१०.१०.२९}प्रस्थाप्य माद्रीसुतमाजमीढः; शोकार्दितस्तैः सहितः सुहृद्भिः
रोरूयमाणः प्रययौ सुताना;मायोधनं भूतगणानुकीर्णम्

^{१०.१०.३०}स तत्प्रविश्याशिवमुग्ररूपं; ददर्श पुत्रान्सुहृदः सखींश्च
भूमौ शयानान्रुधिरार्द्रगात्रा;न्विभिन्नभग्नापहृतोत्तमाङ्गान्

^{१०.१०.३१}स तांस्तु दृष्ट्वा भृशमार्तरूपो; युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठः
उच्चैः प्रचुक्रोश च कौरवाग्र्यः; पपात चोर्व्यां सगणो विसंज्ञः