^{१०.५.१}कृप उवाच

^{१०.५.२}शुश्रूषुरपि दुर्मेधाः पुरुषोऽनियतेन्द्रियः
नालं वेदयितुं कृत्स्नौ धर्मार्थाविति मे मतिः

^{१०.५.३}तथैव तावन्मेधावी विनयं यो न शिक्षति
न च किंचन जानाति सोऽपि धर्मार्थनिश्चयम्

^{१०.५.४}शुश्रूषुस्त्वेव मेधावी पुरुषो नियतेन्द्रियः
जानीयादागमान्सर्वान्ग्राह्यं च न विरोधयेत्

^{१०.५.५}अनेयस्त्ववमानी यो दुरात्मा पापपूरुषः
दिष्टमुत्सृज्य कल्याणं करोति बहुपापकम्

^{१०.५.६}नाथवन्तं तु सुहृदः प्रतिषेधन्ति पातकात्
निवर्तते तु लक्ष्मीवान्नालक्ष्मीवान्निवर्तते

^{१०.५.७}यथा ह्युच्चावचैर्वाक्यैः क्षिप्तचित्तो नियम्यते
तथैव सुहृदा शक्यो नशक्यस्त्ववसीदति

^{१०.५.८}तथैव सुहृदं प्राज्ञं कुर्वाणं कर्म पापकम्
प्राज्ञाः संप्रतिषेधन्ते यथाशक्ति पुनः पुनः

^{१०.५.९}स कल्याणे मतिं कृत्वा नियम्यात्मानमात्मना
कुरु मे वचनं तात येन पश्चान्न तप्यसे

^{१०.५.१०}न वधः पूज्यते लोके सुप्तानामिह धर्मतः
तथैव न्यस्तशस्त्राणां विमुक्तरथवाजिनाम्

^{१०.५.११}ये च ब्रूयुस्तवास्मीति ये च स्युः शरणागताः
विमुक्तमूर्धजा ये च ये चापि हतवाहनाः

^{१०.५.१२}अद्य स्वप्स्यन्ति पाञ्चाला विमुक्तकवचा विभो
विश्वस्ता रजनीं सर्वे प्रेता इव विचेतसः

^{१०.५.१३}यस्तेषां तदवस्थानां द्रुह्येत पुरुषोऽनृजुः
व्यक्तं स नरके मज्जेदगाधे विपुलेऽप्लवे

^{१०.५.१४}सर्वास्त्रविदुषां लोके श्रेष्ठस्त्वमसि विश्रुतः
न च ते जातु लोकेऽस्मिन्सुसूक्ष्ममपि किल्बिषम्

^{१०.५.१५}त्वं पुनः सूर्यसंकाशः श्वोभूत उदिते रवौ
प्रकाशे सर्वभूतानां विजेता युधि शात्रवान्

^{१०.५.१६}असंभावितरूपं हि त्वयि कर्म विगर्हितम्
शुक्ले रक्तमिव न्यस्तं भवेदिति मतिर्मम

^{१०.५.१७}अश्वत्थामोवाच

^{१०.५.१८}एवमेतद्यथात्थ त्वमनुशास्मीह मातुल
तैस्तु पूर्वमयं सेतुः शतधा विदलीकृतः

^{१०.५.१९}प्रत्यक्षं भूमिपालानां भवतां चापि संनिधौ
न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः

^{१०.५.२०}कर्णश्च पतिते चक्रे रथस्य रथिनां वरः
उत्तमे व्यसने सन्नो हतो गाण्डीवधन्वना

^{१०.५.२१}तथा शांतनवो भीष्मो न्यस्तशस्त्रो निरायुधः
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य हतो गाण्डीवधन्वना

^{१०.५.२२}भूरिश्रवा महेष्वासस्तथा प्रायगतो रणे
क्रोशतां भूमिपालानां युयुधानेन पातितः

^{१०.५.२३}दुर्योधनश्च भीमेन समेत्य गदया मृधे
पश्यतां भूमिपालानामधर्मेण निपातितः

^{१०.५.२४}एकाकी बहुभिस्तत्र परिवार्य महारथैः
अधर्मेण नरव्याघ्रो भीमसेनेन पातितः

^{१०.५.२५}विलापो भग्नसक्थस्य यो मे राज्ञः परिश्रुतः
वार्त्तिकानां कथयतां स मे मर्माणि कृन्तति

^{१०.५.२६}एवमधार्मिकाः पापाः पाञ्चाला भिन्नसेतवः
तानेवं भिन्नमर्यादान्किं भवान्न विगर्हति

^{१०.५.२७}पितृहन्तॄनहं हत्वा पाञ्चालान्निशि सौप्तिके
कामं कीटः पतंगो वा जन्म प्राप्य भवामि वै

^{१०.५.२८}त्वरे चाहमनेनाद्य यदिदं मे चिकीर्षितम्
तस्य मे त्वरमाणस्य कुतो निद्रा कुतः सुखम्

^{१०.५.२९}न स जातः पुमाँल्लोके कश्चिन्न च भविष्यति
यो मे व्यावर्तयेदेतां वधे तेषां कृतां मतिम्

^{१०.५.३०}संजय उवाच

^{१०.५.३१}एवमुक्त्वा महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान्
एकान्ते योजयित्वाश्वान्प्रायादभिमुखः परान्

^{१०.५.३२}तमब्रूतां महात्मानौ भोजशारद्वतावुभौ
किमयं स्यन्दनो युक्तः किं च कार्यं चिकीर्षितम्

^{१०.५.३३}एकसार्थं प्रयातौ स्वस्त्वया सह नरर्षभ
समदुःखसुखौ चैव नावां शङ्कितुमर्हसि

^{१०.५.३४}अश्वत्थामा तु संक्रुद्धः पितुर्वधमनुस्मरन्
ताभ्यां तथ्यं तदाचख्यौ यदस्यात्मचिकीर्षितम्

^{१०.५.३५}हत्वा शतसहस्राणि योधानां निशितैः शरैः
न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः

^{१०.५.३६}तं तथैव हनिष्यामि न्यस्तवर्माणमद्य वै
पुत्रं पाञ्चालराजस्य पापं पापेन कर्मणा

^{१०.५.३७}कथं च निहतः पापः पाञ्चालः पशुवन्मया
शस्त्राहवजितां लोकान्प्राप्नुयादिति मे मतिः

^{१०.५.३८}क्षिप्रं संनद्धकवचौ सखड्गावात्तकार्मुकौ
समास्थाय प्रतीक्षेतां रथवर्यौ परंतपौ

^{१०.५.३९}इत्युक्त्वा रथमास्थाय प्रायादभिमुखः परान्
तमन्वगात्कृपो राजन्कृतवर्मा च सात्वतः

^{१०.५.४०}ते प्रयाता व्यरोचन्त परानभिमुखास्त्रयः
हूयमाना यथा यज्ञे समिद्धा हव्यवाहनाः

^{१०.५.४१}ययुश्च शिबिरं तेषां संप्रसुप्तजनं विभो
द्वारदेशं तु संप्राप्य द्रौणिस्तस्थौ रथोत्तमे