^{१२.२०७.१}गुरुरुवाच

^{१२.२०७.२}अत्रोपायं प्रवक्ष्यामि यथावच्छास्त्रचक्षुषा
तद्विज्ञानाच्चरन्प्राज्ञः प्राप्नुयात्परमां गतिम्

^{१२.२०७.३}सर्वेषामेव भूतानां पुरुषः श्रेष्ठ उच्यते
पुरुषेभ्यो द्विजानाहुर्द्विजेभ्यो मन्त्रवादिनः

^{१२.२०७.४}सर्वभूतविशिष्टास्ते सर्वज्ञाः सर्वदर्शिनः
ब्राह्मणा वेदतत्त्वज्ञास्तत्त्वार्थगतिनिश्चयाः

^{१२.२०७.५}नेत्रहीनो यथा ह्येकः कृच्छ्राणि लभतेऽध्वनि
ज्ञानहीनस्तथा लोके तस्माज्ज्ञानविदोऽधिकाः

^{१२.२०७.६}तांस्तानुपासते धर्मान्धर्मकामा यथागमम्
न त्वेषामर्थसामान्यमन्तरेण गुणानिमान्

^{१२.२०७.७}वाग्देहमनसां शौचं क्षमा सत्यं धृतिः स्मृतिः
सर्वधर्मेषु धर्मज्ञा ज्ञापयन्ति गुणानिमान्

^{१२.२०७.८}यदिदं ब्रह्मणो रूपं ब्रह्मचर्यमिति स्मृतम्
परं तत्सर्वभूतेभ्यस्तेन यान्ति परां गतिम्

^{१२.२०७.९}लिङ्गसंयोगहीनं यच्छरीरस्पर्शवर्जितम्
श्रोत्रेण श्रवणं चैव चक्षुषा चैव दर्शनम्

^{१२.२०७.१०}जिह्वया रसनं यच्च तदेव परिवर्जितम्
बुद्ध्या च व्यवसायेन ब्रह्मचर्यमकल्मषम्

^{१२.२०७.११}सम्यग्वृत्तिर्ब्रह्मलोकं प्राप्नुयान्मध्यमः सुरान्
द्विजाग्र्यो जायते विद्वान्कन्यसीं वृत्तिमास्थितः

^{१२.२०७.१२}सुदुष्करं ब्रह्मचर्यमुपायं तत्र मे शृणु
संप्रवृत्तमुदीर्णं च निगृह्णीयाद्द्विजो मनः

^{१२.२०७.१३}योषितां न कथाः श्राव्या न निरीक्ष्या निरम्बराः
कदाचिद्दर्शनादासां दुर्बलानाविशेद्रजः

^{१२.२०७.१४}रागोत्पत्तौ चरेत्कृच्छ्रमह्नस्त्रिः प्रविशेदपः
मग्नः स्वप्ने च मनसा त्रिर्जपेदघमर्षणम्

^{१२.२०७.१५}पाप्मानं निर्दहेदेवमन्तर्भूतं रजोमयम्
ज्ञानयुक्तेन मनसा संततेन विचक्षणः

^{१२.२०७.१६}कुणपामेध्यसंयुक्तं यद्वदच्छिद्रबन्धनम्
तद्वद्देहगतं विद्यादात्मानं देहबन्धनम्

^{१२.२०७.१७}वातपित्तकफान्रक्तं त्वङ्मांसं स्नायुमस्थि च
मज्जां चैव सिराजालैस्तर्पयन्ति रसा नृणाम्

^{१२.२०७.१८}दश विद्याद्धमन्योऽत्र पञ्चेन्द्रियगुणावहाः
याभिः सूक्ष्माः प्रतायन्ते धमन्योऽन्याः सहस्रशः

^{१२.२०७.१९}एवमेताः सिरानद्यो रसोदा देहसागरम्
तर्पयन्ति यथाकालमापगा इव सागरम्

^{१२.२०७.२०}मध्ये च हृदयस्यैका सिरा त्वत्र मनोवहा
शुक्रं संकल्पजं नॄणां सर्वगात्रैर्विमुञ्चति

^{१२.२०७.२१}सर्वगात्रप्रतायिन्यस्तस्या ह्यनुगताः सिराः
नेत्रयोः प्रतिपद्यन्ते वहन्त्यस्तैजसं गुणम्

^{१२.२०७.२२}पयस्यन्तर्हितं सर्पिर्यद्वन्निर्मथ्यते खजैः
शुक्रं निर्मथ्यते तद्वद्देहसंकल्पजैः खजैः

^{१२.२०७.२३}स्वप्नेऽप्येवं यथाभ्येति मनःसंकल्पजं रजः
शुक्रमस्पर्शजं देहात्सृजन्त्यस्य मनोवहा

^{१२.२०७.२४}महर्षिर्भगवानत्रिर्वेद तच्छुक्रसंभवम्
त्रिबीजमिन्द्रदैवत्यं तस्मादिन्द्रियमुच्यते

^{१२.२०७.२५}ये वै शुक्रगतिं विद्युर्भूतसंकरकारिकाम्
विरागा दग्धदोषास्ते नाप्नुयुर्देहसंभवम्

^{१२.२०७.२६}गुणानां साम्यमागम्य मनसैव मनोवहम्
देहकर्म नुदन्प्राणानन्तकाले विमुच्यते

^{१२.२०७.२७}भविता मनसो ज्ञानं मन एव प्रतायते
ज्योतिष्मद्विरजो दिव्यमत्र सिद्धं महात्मनाम्

^{१२.२०७.२८}तस्मात्तदविघाताय कर्म कुर्यादकल्मषम्
रजस्तमश्च हित्वेह न तिर्यग्गतिमाप्नुयात्

^{१२.२०७.२९}तरुणाधिगतं ज्ञानं जरादुर्बलतां गतम्
परिपक्वबुद्धिः कालेन आदत्ते मानसं बलम्

^{१२.२०७.३०}सुदुर्गमिव पन्थानमतीत्य गुणबन्धनम्
यदा पश्येत्तदा दोषानतीत्यामृतमश्नुते