^{१२.२२६.१}व्यास उवाच

^{१२.२२६.२}भूतग्रामे नियुक्तं यत्तदेतत्कीर्तितं मया
ब्राह्मणस्य तु यत्कृत्यं तत्ते वक्ष्यामि पृच्छते

^{१२.२२६.३}जातकर्मप्रभृत्यस्य कर्मणां दक्षिणावताम्
क्रिया स्यादा समावृत्तेराचार्ये वेदपारगे

^{१२.२२६.४}अधीत्य वेदानखिलान्गुरुशुश्रूषणे रतः
गुरूणामनृणो भूत्वा समावर्तेत यज्ञवित्

^{१२.२२६.५}आचार्येणाभ्यनुज्ञातश्चतुर्णामेकमाश्रमम्
आ विमोक्षाच्छरीरस्य सोऽनुतिष्ठेद्यथाविधि

^{१२.२२६.६}प्रजासर्गेण दारैश्च ब्रह्मचर्येण वा पुनः
वने गुरुसकाशे वा यतिधर्मेण वा पुनः

^{१२.२२६.७}गृहस्थस्त्वेव सर्वेषां चतुर्णां मूलमुच्यते
तत्र पक्वकषायो हि दान्तः सर्वत्र सिध्यति

^{१२.२२६.८}प्रजावाञ्श्रोत्रियो यज्वा मुक्तो दिव्यैस्त्रिभिरृणैः
अथान्यानाश्रमान्पश्चात्पूतो गच्छति कर्मभिः

^{१२.२२६.९}यत्पृथिव्यां पुण्यतमं विद्यास्थानं तदावसेत्
यतेत तस्मिन्प्रामाण्यं गन्तुं यशसि चोत्तमे

^{१२.२२६.१०}तपसा वा सुमहता विद्यानां पारणेन वा
इज्यया वा प्रदानैर्वा विप्राणां वर्धते यशः

^{१२.२२६.११}यावदस्य भवत्यस्मिँल्लोके कीर्तिर्यशस्करी
तावत्पुण्यकृताँल्लोकाननन्तान्पुरुषोऽश्नुते

^{१२.२२६.१२}अध्यापयेदधीयीत याजयेत यजेत च
न वृथा प्रतिगृह्णीयान्न च दद्यात्कथंचन

^{१२.२२६.१३}याज्यतः शिष्यतो वापि कन्यया वा धनं महत्
यद्यागच्छेद्यजेद्दद्यान्नैकोऽश्नीयात्कथंचन

^{१२.२२६.१४}गृहमावसतो ह्यस्य नान्यत्तीर्थं प्रतिग्रहात्
देवर्षिपितृगुर्वर्थं वृद्धातुरबुभुक्षताम्

^{१२.२२६.१५}अन्तर्हिताभितप्तानां यथाशक्ति बुभूषताम्
द्रव्याणामतिशक्त्यापि देयमेषां कृतादपि

^{१२.२२६.१६}अर्हतामनुरूपाणां नादेयं ह्यस्ति किंचन
उच्चैःश्रवसमप्यश्वं प्रापणीयं सतां विदुः

^{१२.२२६.१७}अनुनीय तथा काव्यः सत्यसंधो महाव्रतः
स्वैः प्राणैर्ब्राह्मणप्राणान्परित्राय दिवं गतः

^{१२.२२६.१८}रन्तिदेवश्च सांकृत्यो वसिष्ठाय महात्मने
अपः प्रदाय शीतोष्णा नाकपृष्ठे महीयते

^{१२.२२६.१९}आत्रेयश्चन्द्रदमयोरर्हतोर्विविधं धनम्
दत्त्वा लोकान्ययौ धीमाननन्तान्स महीपतिः

^{१२.२२६.२०}शिबिरौशीनरोऽङ्गानि सुतं च प्रियमौरसम्
ब्राह्मणार्थमुपाकृत्य नाकपृष्ठमितो गतः

^{१२.२२६.२१}प्रतर्दनः काशिपतिः प्रदाय नयने स्वके
ब्राह्मणायातुलां कीर्तिमिह चामुत्र चाश्नुते

^{१२.२२६.२२}दिव्यं मृष्टशलाकं तु सौवर्णं परमर्द्धिमत्
छत्रं देवावृधो दत्त्वा सराष्ट्रोऽभ्यपतद्दिवम्

^{१२.२२६.२३}सांकृतिश्च तथात्रेयः शिष्येभ्यो ब्रह्म निर्गुणम्
उपदिश्य महातेजा गतो लोकाननुत्तमान्

^{१२.२२६.२४}अम्बरीषो गवां दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यः प्रतापवान्
अर्बुदानि दशैकं च सराष्ट्रोऽभ्यपतद्दिवम्

^{१२.२२६.२५}सावित्री कुण्डले दिव्ये शरीरं जनमेजयः
ब्राह्मणार्थे परित्यज्य जग्मतुर्लोकमुत्तमम्

^{१२.२२६.२६}सर्वरत्नं वृषादर्भो युवनाश्वः प्रियाः स्त्रियः
रम्यमावसथं चैव दत्त्वामुं लोकमास्थितः

^{१२.२२६.२७}निमी राष्ट्रं च वैदेहो जामदग्न्यो वसुंधराम्
ब्राह्मणेभ्यो ददौ चापि गयश्चोर्वीं सपत्तनाम्

^{१२.२२६.२८}अवर्षति च पर्जन्ये सर्वभूतानि चासकृत्
वसिष्ठो जीवयामास प्रजापतिरिव प्रजाः

^{१२.२२६.२९}करंधमस्य पुत्रस्तु मरुत्तो नृपतिस्तथा
कन्यामङ्गिरसे दत्त्वा दिवमाशु जगाम ह

^{१२.२२६.३०}ब्रह्मदत्तश्च पाञ्चाल्यो राजा बुद्धिमतां वरः
निधिं शङ्खं द्विजाग्र्येभ्यो दत्त्वा लोकानवाप्तवान्

^{१२.२२६.३१}राजा मित्रसहश्चापि वसिष्ठाय महात्मने
मदयन्तीं प्रियां दत्त्वा तया सह दिवं गतः

^{१२.२२६.३२}सहस्रजिच्च राजर्षिः प्राणानिष्टान्महायशाः
ब्राह्मणार्थे परित्यज्य गतो लोकाननुत्तमान्

^{१२.२२६.३३}सर्वकामैश्च संपूर्णं दत्त्वा वेश्म हिरण्मयम्
मुद्गलाय गतः स्वर्गं शतद्युम्नो महीपतिः

^{१२.२२६.३४}नाम्ना च द्युतिमान्नाम शाल्वराजः प्रतापवान्
दत्त्वा राज्यमृचीकाय गतो लोकाननुत्तमान्

^{१२.२२६.३५}मदिराश्वश्च राजर्षिर्दत्त्वा कन्यां सुमध्यमाम्
हिरण्यहस्ताय गतो लोकान्देवैरभिष्टुतान्

^{१२.२२६.३६}लोमपादश्च राजर्षिः शान्तां दत्त्वा सुतां प्रभुः
ऋश्यशृङ्गाय विपुलैः सर्वकामैरयुज्यत

^{१२.२२६.३७}दत्त्वा शतसहस्रं तु गवां राजा प्रसेनजित्
सवत्सानां महातेजा गतो लोकाननुत्तमान्

^{१२.२२६.३८}एते चान्ये च बहवो दानेन तपसा च ह
महात्मानो गताः स्वर्गं शिष्टात्मानो जितेन्द्रियाः

^{१२.२२६.३९}तेषां प्रतिष्ठिता कीर्तिर्यावत्स्थास्यति मेदिनी
दानयज्ञप्रजासर्गैरेते हि दिवमाप्नुवन्