^{१२.२३०.१}व्यास उवाच

^{१२.२३०.२}एषा पूर्वतरा वृत्तिर्ब्राह्मणस्य विधीयते
ज्ञानवानेव कर्माणि कुर्वन्सर्वत्र सिध्यति

^{१२.२३०.३}तत्र चेन्न भवेदेवं संशयः कर्मनिश्चये
किं नु कर्म स्वभावोऽयं ज्ञानं कर्मेति वा पुनः

^{१२.२३०.४}तत्र चेह विवित्सा स्याज्ज्ञानं चेत्पुरुषं प्रति
उपपत्त्युपलब्धिभ्यां वर्णयिष्यामि तच्छृणु

^{१२.२३०.५}पौरुषं कारणं केचिदाहुः कर्मसु मानवाः
दैवमेके प्रशंसन्ति स्वभावं चापरे जनाः

^{१२.२३०.६}पौरुषं कर्म दैवं च फलवृत्तिस्वभावतः
त्रयमेतत्पृथग्भूतमविवेकं तु केचन

^{१२.२३०.७}एवमेतन्न चाप्येवमुभे चापि न चाप्युभे
कर्मस्था विषमं ब्रूयुः सत्त्वस्थाः समदर्शिनः

^{१२.२३०.८}त्रेतायां द्वापरे चैव कलिजाश्च ससंशयाः
तपस्विनः प्रशान्ताश्च सत्त्वस्थाश्च कृते युगे

^{१२.२३०.९}अपृथग्दर्शिनः सर्वे ऋक्सामसु यजुःषु च
कामद्वेषौ पृथग्दृष्ट्वा तपः कृत उपासते

^{१२.२३०.१०}तपोधर्मेण संयुक्तस्तपोनित्यः सुसंशितः
तेन सर्वानवाप्नोति कामान्यान्मनसेच्छति

^{१२.२३०.११}तपसा तदवाप्नोति यद्भूत्वा सृजते जगत्
तद्भूतश्च ततः सर्वो भूतानां भवति प्रभुः

^{१२.२३०.१२}तदुक्तं वेदवादेषु गहनं वेददर्शिभिः
वेदान्तेषु पुनर्व्यक्तं क्रमयोगेन लक्ष्यते

^{१२.२३०.१३}आरम्भयज्ञाः क्षत्रस्य हविर्यज्ञा विशः स्मृताः
परिचारयज्ञाः शूद्राश्च जपयज्ञा द्विजातयः

^{१२.२३०.१४}परिनिष्ठितकार्यो हि स्वाध्यायेन द्विजो भवेत्
कुर्यादन्यन्न वा कुर्यान्मैत्रो ब्राह्मण उच्यते

^{१२.२३०.१५}त्रेतादौ सकला वेदा यज्ञा वर्णाश्रमास्तथा
संरोधादायुषस्त्वेते व्यस्यन्ते द्वापरे युगे

^{१२.२३०.१६}द्वापरे विप्लवं यान्ति वेदाः कलियुगे तथा
दृश्यन्ते नापि दृश्यन्ते कलेरन्ते पुनः पुनः

^{१२.२३०.१७}उत्सीदन्ति स्वधर्माश्च तत्राधर्मेण पीडिताः
गवां भूमेश्च ये चापामोषधीनां च ये रसाः

^{१२.२३०.१८}अधर्मान्तर्हिता वेदा वेदधर्मास्तथाश्रमाः
विक्रियन्ते स्वधर्मस्थाः स्थावराणि चराणि च

^{१२.२३०.१९}यथा सर्वाणि भूतानि वृष्टिर्भौमानि वर्षति
सृजते सर्वतोऽङ्गानि तथा वेदा युगे युगे

^{१२.२३०.२०}विसृतं कालनानात्वमनादिनिधनं च यत्
कीर्तितं तत्पुरस्तान्मे यतः संयान्ति यान्ति च

^{१२.२३०.२१}धातेदं प्रभवस्थानं भूतानां संयमो यमः
स्वभावेन प्रवर्तन्ते द्वंद्वसृष्टानि भूरिशः

^{१२.२३०.२२}सर्गः कालो धृतिर्वेदाः कर्ता कार्यं क्रिया फलम्
एतत्ते कथितं तात यन्मां त्वं परिपृच्छसि