^{१२.२३८.१}व्यास उवाच

^{१२.२३८.२}प्रकृतेस्तु विकारा ये क्षेत्रज्ञस्तैः परिश्रितः
ते चैनं न प्रजानन्ति स तु जानाति तानपि

^{१२.२३८.३}तैश्चैष कुरुते कार्यं मनःषष्ठैरिहेन्द्रियैः
सुदान्तैरिव संयन्ता दृढैः परमवाजिभिः

^{१२.२३८.४}इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था अर्थेभ्यः परमं मनः
मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान्परः

^{१२.२३८.५}महतः परमव्यक्तमव्यक्तात्परतोऽमृतम्
अमृतान्न परं किंचित्सा काष्ठा सा परा गतिः

^{१२.२३८.६}एवं सर्वेषु भूतेषु गूढोऽऽत्मा न प्रकाशते
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया तत्त्वदर्शिभिः

^{१२.२३८.७}अन्तरात्मनि संलीय मनःषष्ठानि मेधया
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च बहु चिन्त्यमचिन्तयन्

^{१२.२३८.८}ध्यानोपरमणं कृत्वा विद्यासंपादितं मनः
अनीश्वरः प्रशान्तात्मा ततोऽर्छत्यमृतं पदम्

^{१२.२३८.९}इन्द्रियाणां तु सर्वेषां वश्यात्मा चलितस्मृतिः
आत्मनः संप्रदानेन मर्त्यो मृत्युमुपाश्नुते

^{१२.२३८.१०}हित्वा तु सर्वसंकल्पान्सत्त्वे चित्तं निवेशयेत्
सत्त्वे चित्तं समावेश्य ततः कालंजरो भवेत्

^{१२.२३८.११}चित्तप्रसादेन यतिर्जहाति हि शुभाशुभम्
प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमानन्त्यमश्नुते

^{१२.२३८.१२}लक्षणं तु प्रसादस्य यथा तृप्तः सुखं स्वपेत्
निवाते वा यथा दीपो दीप्यमानो न कम्पते

^{१२.२३८.१३}एवं पूर्वापरे रात्रे युञ्जन्नात्मानमात्मना
सत्त्वाहारविशुद्धात्मा पश्यत्यात्मानमात्मनि

^{१२.२३८.१४}रहस्यं सर्ववेदानामनैतिह्यमनागमम्
आत्मप्रत्ययिकं शास्त्रमिदं पुत्रानुशासनम्

^{१२.२३८.१५}धर्माख्यानेषु सर्वेषु सत्याख्यानेषु यद्वसु
दशेदमृक्सहस्राणि निर्मथ्यामृतमुद्धृतम्

^{१२.२३८.१६}नवनीतं यथा दध्नः काष्ठादग्निर्यथैव च
तथैव विदुषां ज्ञानं पुत्रहेतोः समुद्धृतम्
स्नातकानामिदं शास्त्रं वाच्यं पुत्रानुशासनम्

^{१२.२३८.१७}तदिदं नाप्रशान्ताय नादान्तायातपस्विने
नावेदविदुषे वाच्यं तथा नानुगताय च

^{१२.२३८.१८}नासूयकायानृजवे न चानिर्दिष्टकारिणे
न तर्कशास्त्रदग्धाय तथैव पिशुनाय च

^{१२.२३८.१९}श्लाघते श्लाघनीयाय प्रशान्ताय तपस्विने
इदं प्रियाय पुत्राय शिष्यायानुगताय च
रहस्यधर्मं वक्तव्यं नान्यस्मै तु कथंचन

^{१२.२३८.२०}यद्यप्यस्य महीं दद्याद्रत्नपूर्णामिमां नरः
इदमेव ततः श्रेय इति मन्येत तत्त्ववित्

^{१२.२३८.२१}अतो गुह्यतरार्थं तदध्यात्ममतिमानुषम्
यत्तन्महर्षिभिर्दृष्टं वेदान्तेषु च गीयते
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि