^{१२.२४३.१}व्यास उवाच

^{१२.२४३.२}गन्धान्रसान्नानुरुन्ध्यात्सुखं वा; नालंकारांश्चाप्नुयात्तस्य तस्य
मानं च कीर्तिं च यशश्च नेच्छे;त्स वै प्रचारः पश्यतो ब्राह्मणस्य

^{१२.२४३.३}सर्वान्वेदानधीयीत शुश्रूषुर्ब्रह्मचर्यवान्
ऋचो यजूंषि सामानि न तेन न स ब्राह्मणः

^{१२.२४३.४}ज्ञातिवत्सर्वभूतानां सर्ववित्सर्ववेदवित्
नाकामो म्रियते जातु न तेन न च ब्राह्मणः

^{१२.२४३.५}इष्टीश्च विविधाः प्राप्य क्रतूंश्चैवाप्तदक्षिणान्
नैव प्राप्नोति ब्राह्मण्यमभिध्यानात्कथंचन

^{१२.२४३.६}यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान्न बिभ्यति
यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा

^{१२.२४३.७}यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम्
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा

^{१२.२४३.८}कामबन्धनमेवैकं नान्यदस्तीह बन्धनम्
कामबन्धनमुक्तो हि ब्रह्मभूयाय कल्पते

^{१२.२४३.९}कामतो मुच्यमानस्तु धूम्राभ्रादिव चन्द्रमाः
विरजाः कालमाकाङ्क्षन्धीरो धैर्येण वर्तते

^{१२.२४३.१०}आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं; समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत्
स कामकान्तो न तु कामकामः; स वै लोकात्स्वर्गमुपैति देही

^{१२.२४३.११}वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः
दमस्योपनिषद्दानं दानस्योपनिषत्तपः

^{१२.२४३.१२}तपसोपनिषत्त्यागस्त्यागस्योपनिषत्सुखम्
सुखस्योपनिषत्स्वर्गः स्वर्गस्योपनिषच्छमः

^{१२.२४३.१३}क्लेदनं शोकमनसोः संतापं तृष्णया सह
सत्त्वमिच्छसि संतोषाच्छान्तिलक्षणमुत्तमम्

^{१२.२४३.१४}विशोको निर्ममः शान्तः प्रसन्नात्मात्मवित्तमः
षड्भिर्लक्षणवानेतैः समग्रः पुनरेष्यति

^{१२.२४३.१५}षड्भिः सत्त्वगुणोपेतैः प्राज्ञैरधिकमन्त्रिभिः
ये विदुः प्रेत्य चात्मानमिहस्थांस्तांस्तथा विदुः

^{१२.२४३.१६}अकृत्रिममसंहार्यं प्राकृतं निरुपस्कृतम्
अध्यात्मं सुकृतप्रज्ञः सुखमव्ययमश्नुते

^{१२.२४३.१७}निष्प्रचारं मनः कृत्वा प्रतिष्ठाप्य च सर्वतः
यामयं लभते तुष्टिं सा न शक्यमतोऽन्यथा

^{१२.२४३.१८}येन तृप्यत्यभुञ्जानो येन तुष्यत्यवित्तवान्
येनास्नेहो बलं धत्ते यस्तं वेद स वेदवित्

^{१२.२४३.१९}संगोप्य ह्यात्मनो द्वाराण्यपिधाय विचिन्तयन्
यो ह्यास्ते ब्राह्मणः शिष्टः स आत्मरतिरुच्यते

^{१२.२४३.२०}समाहितं परे तत्त्वे क्षीणकाममवस्थितम्
सर्वतः सुखमन्वेति वपुश्चान्द्रमसं यथा

^{१२.२४३.२१}सविशेषाणि भूतानि गुणांश्चाभजतो मुनेः
सुखेनापोह्यते दुःखं भास्करेण तमो यथा

^{१२.२४३.२२}तमतिक्रान्तकर्माणमतिक्रान्तगुणक्षयम्
ब्राह्मणं विषयाश्लिष्टं जरामृत्यू न विन्दतः

^{१२.२४३.२३}स यदा सर्वतो मुक्तः समः पर्यवतिष्ठते
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च शरीरस्थोऽतिवर्तते

^{१२.२४३.२४}कारणं परमं प्राप्य अतिक्रान्तस्य कार्यताम्
पुनरावर्तनं नास्ति संप्राप्तस्य परात्परम्