^{१२.३१.१}वैशंपायन उवाच

^{१२.३१.२}ततो राजा पाण्डुसुतो नारदं प्रत्यभाषत
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि सुवर्णष्ठीविसंभवम्

^{१२.३१.३}एवमुक्तः स च मुनिर्धर्मराजेन नारदः
आचचक्षे यथा वृत्तं सुवर्णष्ठीविनं प्रति

^{१२.३१.४}एवमेतन्महाराज यथायं केशवोऽब्रवीत्
कार्यस्यास्य तु यच्छेषं तत्ते वक्ष्यामि पृच्छतः

^{१२.३१.५}अहं च पर्वतश्चैव स्वस्रीयो मे महामुनिः
वस्तुकामावभिगतौ सृञ्जयं जयतां वरम्

^{१२.३१.६}तत्र संपूजितौ तेन विधिदृष्टेन कर्मणा
सर्वकामैः सुविहितौ निवसावोऽस्य वेश्मनि

^{१२.३१.७}व्यतिक्रान्तासु वर्षासु समये गमनस्य च
पर्वतो मामुवाचेदं काले वचनमर्थवत्

^{१२.३१.८}आवामस्य नरेन्द्रस्य गृहे परमपूजितौ
उषितौ समये ब्रह्मंश्चिन्त्यतामत्र सांप्रतम्

^{१२.३१.९}ततोऽहमब्रुवं राजन्पर्वतं शुभदर्शनम्
सर्वमेतत्त्वयि विभो भागिनेयोपपद्यते

^{१२.३१.१०}वरेण छन्द्यतां राजा लभतां यद्यदिच्छति
आवयोस्तपसा सिद्धिं प्राप्नोतु यदि मन्यसे

^{१२.३१.११}तत आहूय राजानं सृञ्जयं शुभदर्शनम्
पर्वतोऽनुमतं वाक्यमुवाच मुनिपुंगवः

^{१२.३१.१२}प्रीतौ स्वो नृप सत्कारैस्तव ह्यार्जवसंभृतैः
आवाभ्यामभ्यनुज्ञातो वरं नृवर चिन्तय

^{१२.३१.१३}देवानामविहिंसायां यद्भवेन्मानुषक्षमम्
तद्गृहाण महाराज पूजार्हो नौ मतो भवान्

^{१२.३१.१४}सृञ्जय उवाच

^{१२.३१.१५}प्रीतौ भवन्तौ यदि मे कृतमेतावता मम
एष एव परो लाभो निर्वृत्तो मे महाफलः

^{१२.३१.१६}नारद उवाच

^{१२.३१.१७}तमेवंवादिनं भूयः पर्वतः प्रत्यभाषत
वृणीष्व राजन्संकल्पो यस्ते हृदि चिरं स्थितः

^{१२.३१.१८}सृञ्जय उवाच

^{१२.३१.१९}अभीप्सामि सुतं वीरं वीर्यवन्तं दृढव्रतम्
आयुष्मन्तं महाभागं देवराजसमद्युतिम्

^{१२.३१.२०}पर्वत उवाच

^{१२.३१.२१}भविष्यत्येष ते कामो न त्वायुष्मान्भविष्यति
देवराजाभिभूत्यर्थं संकल्पो ह्येष ते हृदि

^{१२.३१.२२}सुवर्णष्ठीवनाच्चैव स्वर्णष्ठीवी भविष्यति
रक्ष्यश्च देवराजात्स देवराजसमद्युतिः

^{१२.३१.२३}नारद उवाच

^{१२.३१.२४}तच्छ्रुत्वा सृञ्जयो वाक्यं पर्वतस्य महात्मनः
प्रसादयामास तदा नैतदेवं भवेदिति

^{१२.३१.२५}आयुष्मान्मे भवेत्पुत्रो भवतस्तपसा मुने
न च तं पर्वतः किंचिदुवाचेन्द्रव्यपेक्षया

^{१२.३१.२६}तमहं नृपतिं दीनमब्रुवं पुनरेव तु
स्मर्तव्योऽहं महाराज दर्शयिष्यामि ते स्मृतः

^{१२.३१.२७}अहं ते दयितं पुत्रं प्रेतराजवशं गतम्
पुनर्दास्यामि तद्रूपं मा शुचः पृथिवीपते

^{१२.३१.२८}एवमुक्त्वा तु नृपतिं प्रयातौ स्वो यथेप्सितम्
सृञ्जयश्च यथाकामं प्रविवेश स्वमन्दिरम्

^{१२.३१.२९}सृञ्जयस्याथ राजर्षेः कस्मिंश्चित्कालपर्यये
जज्ञे पुत्रो महावीर्यस्तेजसा प्रज्वलन्निव

^{१२.३१.३०}ववृधे स यथाकालं सरसीव महोत्पलम्
बभूव काञ्चनष्ठीवी यथार्थं नाम तस्य तत्

^{१२.३१.३१}तदद्भुततमं लोके पप्रथे कुरुसत्तम
बुबुधे तच्च देवेन्द्रो वरदानं महात्मनोः

^{१२.३१.३२}ततस्त्वभिभवाद्भीतो बृहस्पतिमते स्थितः
कुमारस्यान्तरप्रेक्षी बभूव बलवृत्रहा

^{१२.३१.३३}चोदयामास वज्रं स दिव्यास्त्रं मूर्तिसंस्थितम्
व्याघ्रो भूत्वा जहीमं त्वं राजपुत्रमिति प्रभो

^{१२.३१.३४}विवृद्धः किल वीर्येण मामेषोऽभिभविष्यति
सृञ्जयस्य सुतो वज्र यथैनं पर्वतो ददौ

^{१२.३१.३५}एवमुक्तस्तु शक्रेण वज्रः परपुरंजयः
कुमारस्यान्तरप्रेक्षी नित्यमेवान्वपद्यत

^{१२.३१.३६}सृञ्जयोऽपि सुतं प्राप्य देवराजसमद्युतिम्
हृष्टः सान्तःपुरो राजा वननित्योऽभवत्तदा

^{१२.३१.३७}ततो भागीरथीतीरे कदाचिद्वननिर्झरे
धात्रीद्वितीयो बालः स क्रीडार्थं पर्यधावत

^{१२.३१.३८}पञ्चवर्षकदेशीयो बालो नागेन्द्रविक्रमः
सहसोत्पतितं व्याघ्रमाससाद महाबलः

^{१२.३१.३९}तेन चैव विनिष्पिष्टो वेपमानो नृपात्मजः
व्यसुः पपात मेदिन्यां ततो धात्री विचुक्रुशे

^{१२.३१.४०}हत्वा तु राजपुत्रं स तत्रैवान्तरधीयत
शार्दूलो देवराजस्य माययान्तर्हितस्तदा

^{१२.३१.४१}धात्र्यास्तु निनदं श्रुत्वा रुदत्याः परमार्तवत्
अभ्यधावत तं देशं स्वयमेव महीपतिः

^{१२.३१.४२}स ददर्श गतासुं तं शयानं पीतशोणितम्
कुमारं विगतानन्दं निशाकरमिव च्युतम्

^{१२.३१.४३}स तमुत्सङ्गमारोप्य परिपीडितवक्षसम्
पुत्रं रुधिरसंसिक्तं पर्यदेवयदातुरः

^{१२.३१.४४}ततस्ता मातरस्तस्य रुदन्त्यः शोककर्शिताः
अभ्यधावन्त तं देशं यत्र राजा स सृञ्जयः

^{१२.३१.४५}ततः स राजा सस्मार मामन्तर्गतमानसः
तच्चाहं चिन्तितं ज्ञात्वा गतवांस्तस्य दर्शनम्

^{१२.३१.४६}स मयैतानि वाक्यानि श्रावितः शोकलालसः
यानि ते यदुवीरेण कथितानि महीपते

^{१२.३१.४७}संजीवितश्चापि मया वासवानुमते तदा
भवितव्यं तथा तच्च न तच्छक्यमतोऽन्यथा

^{१२.३१.४८}अत ऊर्ध्वं कुमारः स स्वर्णष्ठीवी महायशाः
चित्तं प्रसादयामास पितुर्मातुश्च वीर्यवान्

^{१२.३१.४९}कारयामास राज्यं स पितरि स्वर्गते विभुः
वर्षाणामेकशतवत्सहस्रं भीमविक्रमः

^{१२.३१.५०}तत इष्ट्वा महायज्ञैर्बहुभिर्भूरिदक्षिणैः
तर्पयामास देवांश्च पितॄंश्चैव महाद्युतिः

^{१२.३१.५१}उत्पाद्य च बहून्पुत्रान्कुलसंतानकारिणः
कालेन महता राजन्कालधर्ममुपेयिवान्

^{१२.३१.५२}स त्वं राजेन्द्र संजातं शोकमेतन्निवर्तय
यथा त्वां केशवः प्राह व्यासश्च सुमहातपाः

^{१२.३१.५३}पितृपैतामहं राज्यमास्थाय दुरमुद्वह
इष्ट्वा पुण्यैर्महायज्ञैरिष्टाँल्लोकानवाप्स्यसि