^{७.६१.१}धृतराष्ट्र उवाच

^{७.६१.२}श्वोभूते किमकार्षुस्ते दुःखशोकसमन्विताः
अभिमन्यौ हते तत्र के वायुध्यन्त मामकाः

^{७.६१.३}जानन्तस्तस्य कर्माणि कुरवः सव्यसाचिनः
कथं तत्किल्बिषं कृत्वा निर्भया ब्रूहि मामकाः

^{७.६१.४}पुत्रशोकाभिसंतप्तं क्रुद्धं मृत्युमिवान्तकम्
आयान्तं पुरुषव्याघ्रं कथं ददृशुराहवे

^{७.६१.५}कपिराजध्वजं संख्ये विधुन्वानं महद्धनुः
दृष्ट्वा पुत्रपरिद्यूनं किमकुर्वन्त मामकाः

^{७.६१.६}किं नु संजय संग्रामे वृत्तं दुर्योधनं प्रति
परिदेवो महानत्र श्रुतो मे नाभिनन्दनम्

^{७.६१.७}बभूवुर्ये मनोग्राह्याः शब्दाः श्रुतिसुखावहाः
न श्रूयन्तेऽद्य ते सर्वे सैन्धवस्य निवेशने

^{७.६१.८}स्तुवतां नाद्य श्रूयन्ते पुत्राणां शिबिरे मम
सूतमागधसंघानां नर्तकानां च सर्वशः

^{७.६१.९}शब्देन नादिताभीक्ष्णमभवद्यत्र मे श्रुतिः
दीनानामद्य तं शब्दं न शृणोमि समीरितम्

^{७.६१.१०}निवेशने सत्यधृतेः सोमदत्तस्य संजय
आसीनोऽहं पुरा तात शब्दमश्रौषमुत्तमम्

^{७.६१.११}तदद्य हीनपुण्योऽहमार्तस्वरनिनादितम्
निवेशनं हतोत्साहं पुत्राणां मम लक्षये

^{७.६१.१२}विविंशतेर्दुर्मुखस्य चित्रसेनविकर्णयोः
अन्येषां च सुतानां मे न तथा श्रूयते ध्वनिः

^{७.६१.१३}ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या यं शिष्याः पर्युपासते
द्रोणपुत्रं महेष्वासं पुत्राणां मे परायणम्

^{७.६१.१४}वितण्डालापसंलापैर्हुतयाचितवन्दितैः
गीतैश्च विविधैरिष्टै रमते यो दिवानिशम्

^{७.६१.१५}उपास्यमानो बहुभिः कुरुपाण्डवसात्वतैः
सूत तस्य गृहे शब्धो नाद्य द्रौणेर्यथा पुरा

^{७.६१.१६}द्रोणपुत्रं महेष्वासं गायना नर्तकाश्च ये
अत्यर्थमुपतिष्ठन्ति तेषां न श्रूयते ध्वनिः

^{७.६१.१७}विन्दानुविन्दयोः सायं शिबिरे यो महाध्वनिः
श्रूयते सोऽद्य न तथा केकयानां च वेश्मसु

^{७.६१.१८}नित्यप्रमुदितानां च तालगीतस्वनो महान्
नृत्यतां श्रूयते तात गणानां सोऽद्य न ध्वनिः

^{७.६१.१९}सप्ततन्तून्वितन्वाना यमुपासन्ति याजकाः
सौमदत्तिं श्रुतनिधिं तेषां न श्रूयते ध्वनिः

^{७.६१.२०}ज्याघोषो ब्रह्मघोषश्च तोमरासिरथध्वनिः
द्रोणस्यासीदविरतो गृहे तन्न शृणोम्यहम्

^{७.६१.२१}नानादेशसमुत्थानां गीतानां योऽभवत्स्वनः
वादित्रनादितानां च सोऽद्य न श्रूयते महान्

^{७.६१.२२}यदा प्रभृत्युपप्लव्याच्छान्तिमिच्छञ्जनार्दनः
आगतः सर्वभूतानामनुकम्पार्थमच्युतः

^{७.६१.२३}ततोऽहमब्रुवं सूत मन्दं दुर्योधनं तदा
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः

^{७.६१.२४}कालप्राप्तमहं मन्ये मा त्वं दुर्योधनातिगाः
शमे चेद्याचमानं त्वं प्रत्याख्यास्यसि केशवम्
हितार्थमभिजल्पन्तं न तथास्त्यपराजयः

^{७.६१.२५}प्रत्याचष्ट स दाशार्हमृषभं सर्वधन्विनाम्
अनुनेयानि जल्पन्तमनयान्नान्वपद्यत

^{७.६१.२६}ततो दुःशासनस्यैव कर्णस्य च मतं द्वयोः
अन्ववर्तत हित्वा मां कृष्टः कालेन दुर्मतिः

^{७.६१.२७}न ह्यहं द्यूतमिच्छामि विदुरो न प्रशंसति
सैन्धवो नेच्छते द्यूतं भीष्मो न द्यूतमिच्छति

^{७.६१.२८}शल्यो भूरिश्रवाश्चैव पुरुमित्रो जयस्तथा
अश्वत्थामा कृपो द्रोणो द्यूतं नेच्छन्ति संजय

^{७.६१.२९}एतेषां मतमाज्ञाय यदि वर्तेत पुत्रकः
सज्ञातिमित्रः ससुहृच्चिरं जीवेदनामयः

^{७.६१.३०}श्लक्ष्णा मधुरसंभाषा ज्ञातिमध्ये प्रियंवदाः
कुलीनाः संमताः प्राज्ञाः सुखं प्राप्स्यन्ति पाण्डवाः

^{७.६१.३१}धर्मापेक्षो नरो नित्यं सर्वत्र लभते सुखम्
प्रेत्यभावे च कल्याणं प्रसादं प्रतिपद्यते

^{७.६१.३२}अर्हन्त्यर्धं पृथिव्यास्ते भोक्तुं सामर्थ्यसाधनाः
तेषामपि समुद्रान्ता पितृपैतामही मही

^{७.६१.३३}नियुज्यमानाः स्थास्यन्ति पाण्डवा धर्मवर्त्मनि
सन्ति नो ज्ञातयस्तात येषां श्रोष्यन्ति पाण्डवाः

^{७.६१.३४}शल्यस्य सोमदत्तस्य भीष्मस्य च महात्मनः
द्रोणस्याथ विकर्णस्य बाह्लिकस्य कृपस्य च

^{७.६१.३५}अन्येषां चैव वृद्धानां भरतानां महात्मनाम्
त्वदर्थं ब्रुवतां तात करिष्यन्ति वचो हितम्

^{७.६१.३६}कं वा त्वं मन्यसे तेषां यस्त्वा ब्रूयादतोऽन्यथा
कृष्णो न धर्मं संजह्यात्सर्वे ते च त्वदन्वयाः

^{७.६१.३७}मयापि चोक्तास्ते वीरा वचनं धर्मसंहितम्
नान्यथा प्रकरिष्यन्ति धर्मात्मानो हि पाण्डवाः

^{७.६१.३८}इत्यहं विलपन्सूत बहुशः पुत्रमुक्तवान्
न च मे श्रुतवान्मूढो मन्ये कालस्य पर्ययम्

^{७.६१.३९}वृकोदरार्जुनौ यत्र वृष्णिवीरश्च सात्यकिः
उत्तमौजाश्च पाञ्चाल्यो युधामन्युश्च दुर्जयः

^{७.६१.४०}धृष्टद्युम्नश्च दुर्धर्षः शिखण्डी चापराजितः
अश्मकाः केकयाश्चैव क्षत्रधर्मा च सौमकिः

^{७.६१.४१}चैद्यश्च चेकितानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभुः
द्रौपदेया विराटश्च द्रुपदश्च महारथः
यमौ च पुरुषव्याघ्रौ मन्त्री च मधुसूदनः

^{७.६१.४२}क एताञ्जातु युध्येत लोकेऽस्मिन्वै जिजीविषुः
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणान्संहरेयुररिंदमाः

^{७.६१.४३}अन्यो दुर्योधनात्कर्णाच्छकुनेश्चापि सौबलात्
दुःशासनचतुर्थानां नान्यं पश्यामि पञ्चमम्

^{७.६१.४४}येषामभीशुहस्तः स्याद्विष्वक्सेनो रथे स्थितः
संनद्धश्चार्जुनो योद्धा तेषां नास्ति पराजयः

^{७.६१.४५}तेषां मम विलापानां न हि दुर्योधनः स्मरेत्
हतौ हि पुरुषव्याघ्रौ भीष्मद्रोणौ त्वमात्थ मे

^{७.६१.४६}तेषां विदुरवाक्यानामुक्तानां दीर्घदर्शिनाम्
दृष्ट्वेमां फलनिर्वृत्तिं मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः

^{७.६१.४७}हिमात्यये यथा कक्षं शुष्कं वातेरितो महान्
अग्निर्दहेत्तथा सेनां मामिकां स धनंजयः

^{७.६१.४८}आचक्ष्व तद्धि नः सर्वं कुशलो ह्यसि संजय
यदुपायात्तु सायाह्ने कृत्वा पार्थस्य किल्बिषम्
अभिमन्यौ हते तात कथमासीन्मनो हि वः

^{७.६१.४९}न जातु तस्य कर्माणि युधि गाण्डीवधन्वनः
अपकृत्वा महत्तात सोढुं शक्ष्यन्ति मामकाः

^{७.६१.५०}किं नु दुर्योधनः कृत्यं कर्णः कृत्यं किमब्रवीत्
दुःशासनः सौबलश्च तेषामेवं गते अपि
सर्वेषां समवेतानां पुत्राणां मम संजय

^{७.६१.५१}यद्वृत्तं तात संग्रामे मन्दस्यापनयैर्भृशम्
लोभानुगतदुर्बुद्धेः क्रोधेन विकृतात्मनः

^{७.६१.५२}राज्यकामस्य मूढस्य रागोपहतचेतसः
दुर्नीतं वा सुनीतं वा तन्ममाचक्ष्व संजय